INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
UShicilelo lokuQala: Meyi 2009
INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
Umbulelo
Le ncwadana, esekwe kwiNcwadi yesiKhokelo sokuPhathwa kokusiNgqongileyo kwiKhaya lokuLawulwa kokusiNgqongileyo i-AMATHEMBA iphuhliswe egameni lesiXeko saseKapa yi-AMATHEMBA kwakunye nequmrhu le-Eneji esisiGxina e-Afrika, ukanti imizobo noyilo lwenziwe ngabakwaDotted Line Design.
Incwadi le ngumzekelo ophathekayo wolawulo lwentsebenziswano, exhaswe ngezimali sisiXeko saseKapa, iSebe lePhondo lemiCimbi yokusiNgqongileyo nokuCetywa koPhuhliso kwakunye neSebe likaZwelonke lemiCimbi yezaManzi namaHlathi kwakunye nenkxaso evela kwinkqubo yeDANIDA yoLawulo lokusiNgqongileyo eziDolophini.
Ukuhlanganiswa kwencwadi enjengale kufune uphando, izigxeko-zincomo kwakunye neengcebiso ezisuka kumajelo amaninzi ohlukileyo. Sivuma ngomkhulu umbulelo inxaxheba enikwe ngabo bonke abathe banegalelo kwiinkcukacha eziqulathwe yile ncwadi.
Ubungozi nomngcipheko weenguqu ezikwimozulu kokusingqongileyo nakuqoqosho buqondwa kakuhle lihlabathi lonke.
Kananjalo siye siqonda ukuba imithombo yendalo namafutha enziwe ngeefosili anqongophele.
Ukunqongophala kwamanzi esikubonileyo kwisiXeko saseKapa kusenze sonke sakuqonda ukuba le mithombo asinto esifanele kukuyijonga singayithatheli ngqalelo.
Ukucima kombane okwenzeke kaninzi luphawu lweengxaki zonqongophalo lwamafutha eefosili kwihlabathi jikelele.
Kule minyaka izayo ngokukhula kweemfuno kunye nokunqongophala kwamafutha ezithuthi, kuza kubiza kakhulu ukwenza umbane ngamafutha eefosili.
IKapa lidume kakhulu ngesikumkani seentyatyambo salo, kodwa nesi sikumkani sisengozini ngenxa yotshabalaliso olwenziwa luphuhliso oluqhubekayo kwakunye noxinzelelo kokusingqongileyo olwenziwa lungcoliseko lomoya kwakunye neenguqu kwimozulu.
Ukuze sikwazi ukufikelela nokuphumeza iinjongo esizibekele zona ngokunxulumene ne-eneji, amanzi, inkunkuma nolondolozo lweentlobo-ntlobo zeziphili, isiXeko saseKapa sifuna ukuncedwa ngabantu baso.
Incwadana yokuphila NGOKULUMKILEYO iqulethe uthotho lwamanqanaba asebenzisekayo anokuthi amakhaya ngamakhaya aseKapa awathabathe ze awasebenzisele ukwenza amakhaya akhuseleke, kongeke nemali lo gama bencedisa ekuphunguleni ukuthwaxeka kokusinqongileyo nendalo yethu exabisekileyo.
La manyathelo aphandwe ngokugqibeleleyo ziingcungcu kwaye abonakalise ukuba angawenza umahluko. Amanyathelo la kugqatyazwe ngawo kulula ukuwaphumeza kwaye angenziwa ngokulula ukuba abe yinxalenye yobomi bemihla ngemihla.
Kananjalo incwadana yokuphila NGOKULUMKILEYO inika ingcaciso kwimibandela ephambili yamajelo okusingqongileyo esijongene nayo silihlabathi kwanalapha phakathi esiXekweni.
Le ncwadana isekwe kwiNcwadana engokusiNgqongileyo emaKhaya yequmrhu i-AMATHEMBA engeNgcebiso zokuLawulwa kokusiNgqongileyo kwakunye neNcwadi yeze-Eneji enge-Eneji esisiGxina e-Afrika ebhalwe yaphuhliswa nguSarah Ward. AmaSebe esiXeko sethu aqinisekisile ukuba ingcaciso enikezwa yile ncwadana ichanekile yaye ayiphelelwanga lixesha, inika imboniselo eyiyo yokwenzeka esiXekweni. ISebe lePhondo leNtshona Kapa lemiCimbi yokusiNgqongileyo nokuCetywa koPhuhliso kwakunye neSebe likaZwe-lonke lemiCimbi yezaManzi namaHlathi, anike le ncwadi inkxaso ngezimali, nto leyo ebonakalisa ulawulo lomfelandawonye xa kufuneka kuliwe neengxaki ezinobuzaza zokusingqongileyo esijongene nazo kule mihla.
Ndiqinisekile ukuba bonke abo bathe bathabatha inxaxheba ekudalweni nasekusungulweni kwale ncwadana engokusingqongileyo baya kuziqenya xa bebona indlela evuthwe ngayo. Imiselwe ukuba ibe yintlahla-ndlela yazo zonke izixeko zaseMzantsi Afrika ze ibe ngumzekelo osebenzisekayo kwihlabathi wokuphuhliseka ngokusisigxina kwesixeko. Thina, sisisiXeko saseKapa, sikhuthaza bonke abasebenzisi bayo ukuba bayonwabele ze bayisebenzise le ncwadi intle kangaka nephuphuma lulwazi
INCWADANA
INTSHAYELELO...
INKUNKUMA ... 1
Inkunkuma kwisixeko sethu...7Inkunkuma ekwikhaya lakho...13Amanyathelo abonakalayo...16Iinkcukacha zoqhagamshelwano nezibonelelo ezikhoyo ...31
I-eneji kwisixeko sethu...38Amandla kwikhaya lakho...47Amanyathelo anokuphunyezwa...55Iinkcukacha zoqhagamshelwano nezibonelelo ezikhoyo ...73
AMANZI...76
Amanzi kwisixeko sethu ...81Amanzi kwikhaya lakho...87Amanyathelo anokuthathwa...90Iindlela zonxibelelwano nemithombo yolwazi ...101
IZITYALO NEZILWANYANA ... 102
Izityalo nezilwanyana ezohlukeneyo kwisixeko sethu...107Izityalo nezilwanyana ezohlukeneyo nekhaya lakho okanye ingingqi ohlala kuyo...115Amanyathelo asebenzayo...117Iinkcukacha zoqhagamshelwano nezibonelelo ezikhoyo ...125
INCWADANA
INTSHAYELELO
woMbutho weZizwe eziManyeneyo,
ezifumaneka kulo. Nakubeni kunjalo, lijongene nemiceli-mngeni yamajelo yokusingqongileyo enzima kakhulu. Uphuhliso lommandla kwakunye nongcoliseko lutshabalalisa amakhaya endalo, nto leyo ebeka emngciphekweni wentshabalalo izityalo ezininzi ezizodwa, amasele anqabileyo nezinambuzane ezihlala kula makhaya. Ukufudumala okukhulayo kwihlabathi okubangelwa kokukhutshwa ziinqwelo-mafutha nemvelisombane kuya kuba nefuthe elibi kakhulu kubo bonke ubomi kwisiXeko sethu. Amajelo amanzi aye enqongophala ngokukhawuleza kwaye neetiphu ziyagcwala.
Kananjalo iKapa linophawu olucacileyo lomahluko omkhulu phakathi kwezityebi namahlwempu. Abanye abemi beKapa basebenzisa amanzi, umbane, amafutha nepetroli eninzi kwaye bavelisa inkunkuma eninzi ngokunokude kodlule ummi waseMelika okumndilili, lo gama abanye basahlala kwimizi emininzi enempompo enye yamanzi, besebenzisa amafutha ayingozi anjengeparafini ukupheka.
INCWADANA
Ifoto: Siyifumene ngoncedo lweSixeko saseKapa
Singenza ntoni ngoku? Singanako ukuguqula izinto senze umahluko?
Ngalo lonke ixesha ulayita isibane sikagesi, uqhuba inqwelo-mafutha yakho, uvulela amanzi etephini okanye ulahla inkunkuma yakho, wenza isigqibo esichapazela okusingqongileyo. Amajelo endalo - amanzi, amalahle, i-oyile, umhlaba, impepho - aya kutsha okanye aphele ukuba siwasebenzisa ngesantya esingaphezulu kwexesha alifunayo ukuze azizalise kwakhona. Kukho imiqondiso emininzi eyalatha ukuba oku sele kuqalile ukwenzeka.
Ifuthe lokuthwaxeka kwendalo ngamakhaya likhulu kakhulu. Ukuze siqinisekise ukuba sinamajelo oneleyo aza kusithwala - aza kwanela wonke umntu kwimihla esiphila kuyo kwanemihla ezayo - kufuneka siwaphathe kakuhle amajelo ethu, sisebenzise oko sinako ngobuchule nangokufanelekileyo. Uninzi lwethu luyazi ukuba kufanelekile ukuba sikwenze oku, kodwa kumathuba amaninzi asiqinisekanga ngeyona-yona nto ekufanele siyenze nendlela ekufanele siyenze ngayo. Le ncwadana ijolise ekukunikeni iinkcukacha malunga namanzi, inkunkuma, i-eneji neentlobo-ntlobo zeziphili kwakunye nezinto eziphathekayo ubani anokuzenza ukuze kubekho inguqu - ukukhusela okusingqongileyo, ukulondoloza imali nokwenza amakhaya ethu abe ziindawo ezikhuselekileyo zokuhlala.
Ukusindisa umhlaba nenzuzo yokwenza oko
Eyona nto imnandi ngokulondoloza amanzi nombane nokucutha inkunkuma kukuba oku kuya kongela wena nesiXeko saseKapa imali eninzi edingekayo! Amanyathelo acetyiswayo kule ncwadi ayafikeleleka kakhulu ngokwamaxabiso kwaye kulula nokuwenza. Xa ithe into ethile yanexatyiswana eliphezulu, mhlawumbi ukufumana isifudumezi-manzi sesola, ingcaciso uyayinikwa engesithuba sexesha elinokuthathwa siso ukubuyekeza iindleko zokufakelwa kwaso xa ithelekiswa nombane onokuwusebenzisa kwangelo xesha linye.
Enye into ekufaneleke ukuba siyicinge kukuba xa uthenga isixhobo sombane, awuhlawuli nje eli xabiso ulibonayo -koko uyazibophelela ekuqhubekeni uhlawula iindleko zokusisebenzisa esi sixhobo ngalo lonke ixesha sisetyenziswa nguwe. Ezi ndleko zamanzi ne-eneji zikhula ngokukhawuleza. Xa uthenga isixhobo, khumbula ukuba ufumene lithuba elingcono lokutshintshela kwisixhobo esiyakuthi sisebenzise i-eneji namanzi ngendlela efanelekileyo. Kuqhelekile ukuba ezi zixhobo zingaxabisi kakhulu kuyaphi kunezixhobo ezingasebenziseki kakuhle, kwaye ziya kukongela imali ekuhambeni kweminyaka nanjengokuba ii-akhawunti zakho zamanzi ne-eneji ziya kuhla.
Indlela yokusebenzisa le ncwadana
Ingaba unqwenela ukuthenga isixhobo esitsha? Ukuguqula uhlaziye indlu yakho? Ingaba ufuna ukuphatha kakuhle uhlahlo-lwabiwo mali lwanyanga-zonke lwakho? Sonke singathanda ukuthatha izigqibo ezifanelekileyo ngokuphathelene nolawulo lwamakhaya ethu - ukwenza izigqibo ezingcono ngempilo yethu, ukhuseleko nezipaji zethu, kodwa singakushiyi ngasemva okusingqongileyo. Le ncwadana inengcaciso esebenziseka kakuhle kakhulu nezilumkiso ezisebenzisekayo ezinokukunceda uthathe izigqibo ezifanelekileyo ukucutha ukusebenzisa kwakho amanzi ne-eneji nokucutha inkunkuma owukhuphayo. Kananjalo ikwanika ingcaciso ngendlela esinokugcina ngayo indalo yomelele kwaye izintlobo-ntlobo ezininzi kangangoko kwihlabathi lethu. Ezi zinto zinokwenziwa zingakongela imali kwaye zinokuphucula umgangatho wempilo nokhuseleko kwikhaya lakho. Kananjalo ziyakucutha ifuthe lethu elibi kokusingqongileyo.
Le ncwadana iqulethe ingcaciso eninzi kwaye sicebisa ukuba uzinike ithuba lokuyifunda - kunganzima kakhulu ukuzama ukwenza izinto ezininzi ngexesha elinye. Mhlawumbi kungangcono ukuba uzisikele ixesha lokwenza imisebenzi emitsha ngokweeveki.
Incwadana le yahlulwe yangamacandelo amane: Inkunkuma, I-Eneji, Amanzi neeNtlobo-ntlobo zeziphili. Icandelo ngalinye linamacandelwana amane:
izinto ezicela umngeni eziphathelelene nejelo elo;
izinto ezenziwa sisiXeko saseKapa ukulawula ijelo elo;
kwakunye namanyathelo asebenzisekayo - yintoni emayenziwe nendlela yokwenza oko - aya kukunceda akongele imali, aphucule umgangatho wokhuseleko ekhayeni lakho, kuliwe nobuhlwempu, kuliwe noku guquka kwemozulu, kuphuculwe ubulunga bomoya ze kukhuselwe indalo yethu nokusingqongileyo.
Imisetyenzana nemifanekiso inikelwe ukuzamazamana nemiba ethile kwanokukhangela lula ulwazi. Imiba yempilo nokhuseleko nayo ishukuxiwe kwicandelo ngalinye kula mathathu. Uququzelelo nomsebenzi wasekuhlaleni ngundoqo wolawulo olulungileyo, amanyathelo aqalisiweyo ambalwa anomdla eKapa abandakanyiwe kwiingxelo zophando ezimfutshane.
INCWADANA
Amakhaya aziintlobo ezahlukileyo ajongene nemiba eyahlukileyo yokusingqongileyo. Umzekelo, amakhaya anengeniso-mali eninzi anokufumanisa ukuba asebenzisa umbane omninzi ze afune iindlela anokuziphicotha zokucutha ukusebenzisa kwawo umbane. Ukanti ikhaya elingeniso ingephi lona linokufumanisa ukuba eyona ngxaki yalo inkulu yimpilo nokhuseleko ngenxa yokungakhuseleki kokusetyenziswa kweparafini. Sithemba ukuba le ncwdana iya kusebenziseka kwaye ihambelane neemeko zamakhaya ethu onke eKapa, apho lithe icandelo elithile lakhangeleka lingahambelani nemeko yakho, lishiye udlulele kwicandelo elilandelayo - okanye ukhangele ukuba awungeqwalaseli imeko abajongene nazo abamelwane bakho kusini na.
Iimveliso ezisetyenziswayo ukuze kongeke amanzi ne-eneji ziyafumaneka eKapa kwiivenkile ezithengisa ngezinto zokwakha nakubathengisi bemibhobho nezinto zokutywina nokuhambisa amanzi okanye nakwiivenkile zezinto zombane. Iimveliso 'zohlaza' ezininzi ziyafumaneka kwiivenkile ezinkulu zengingqi ezithengisa ngezinto ngezinto. Iindawo zethu ezithengisa ngezityalo zime ngembambo zizityalo eziziinkulelane kwaye ziyakuba nako ukukunika isikhokelo nengcebiso yokuba zeziphi na izityalo ezinokulungela ummandla wakho.
Nceda qaphela ukuba amaxabiso neentlawulo-zinkonzo ezicatshulweyo kwitekisi ngawelixa loshicilelo kuphela, aya kutshintsha ekuhambeni kwexesha.
Umhlaba sisixokelelwano esivalekileyo senkqunto - akukho nto iphela emehlweni. Endalweni, ivili lobomi lihamba ngokwesixokelelwano esibusazinge kwaye inkunkuma eqinileyo nengaqinanga sesinye isiphili kwenye indalo ibe kukutya kwesinye. Amagqabi emithi awileyo ayabola ze izondlo ziphindele emhlabeni, ukuze zibe kukutya kwemithi kwakhona. Umceli-mngeni onomdla esijongene nawo isiXeko sethu kukuba siqalise ukuba nomfanekiso-ngqondweni apho kungekho nkcitho nankunkuma, apho yonke into elahlwayo esiphelweni sobunye ubomi iba sisondlo sobunye ngobugcisa obuthile okanye ngokwenkqubo yendalo.
Ukuchaza inkunkuma eqinileyo
Inkunkuma esisiqina ihlelwa ngokwezintlu ezimbini: inkunkuma-jikelele nenkunkuma eyingozi.
Inkunkuma
Inkunkuma ayibeki abantu okanye okusingqongileyo emngciphekweni wentshabalalo yangoko nangoko kwaye iquka inkunkuma yasekhaya, udothi wabakhi, amazala nenkunkuma yegadi, ukungcola okomileyo okukhutshwa yimizi-mveliso nemizi yorhwebo. Naxa kunjalo nje, inkunkuma ingathi ngenxa yokubola okanye idibane namanzi, ikhuphe ilitshethi - leachate (ulwelo oluhluzeka luvuze enkunkumeni) ekwaziyo ukungcolisa kwaye eneempawu zokuba nengozi.
Inkunkuma eyingozi
Inkunkuma eyingozi inokwenza okanye ingangunobangela wengozi ngoko nangoko empilweni yoluntu okanye kokusingqongileyo, mhlawumbi ngokunokwayo nje iyodwa okanye xa ithe yahlangana nolunye udidi lwenkunkuma.
Nantoni na enokuba nomsebenzi ekumgqomo wakho wenkunkuma (into enokusetyenziswa kwakhona ngomnye umntu, irisayikilishwe okanye ilungiswe) akufanelekanga ukuba ibe lapho!
Kutheni singayitshisi nje inkunkuma yethu?
Ukutshisa inkunkuma kuthetha kuphela nje ukutshintshela ingxaki yongcoliseko yaphantsi yenziwe ibe yingxaki yomoya.
Ukutshisa inkunkuma kutyhafisa iinzame zokuthintela inkunkuma. Izitovu zokutshisa inkunkuma zifuna umthamo obonakalayo kwaye oza rhoqo ukuze kungabi ziindleko ezinkulu kakhulu ukuyisebenzisa. Kananjalo zikwafuna umxube wenkunkuma oza kutsha kwiqondo lobushushu eliphezulu ngokwaneleyo ukuze kucutheke ukukhutshwa komsi oyityhefu. Iipakethe ezinjengamaphepha neplastiki, ekulula ukuzirisayikilisha kufuneka ukuba zigcinwe nomxube wenkunkuma ukuze sitshiswe.
Imisi eyityhefu nomthuthu oyingozi kakhulu uphuma ekutshisweni kwenkunkuma equlethe imetyhuri, ilothe, isiqalelo esithambileyo esimhlophe, okanye naluphi na uhlobo lwesinyithi namachiza ayityhefu. Amaziko anezitovu zokutshiswa kwenkunkuma avelisa eyona misi ikhutshwayo iyityhefu yaziwayo, equka iidioksini neefyurani. Ngamanye amaxesha 'amakhokho' athi afumaneke ze kunyanzeleke abuyiselwe etiphini kwakhona njengenkunkuma ekhethekileyo ze anyityiliselwe ngaphakathi ngekhonkrithi kuba ayityhefu kakhulu.
Kuziindleko ezinkulu kakhulu eMzansti Afrika ukutshisa inkunkuma ngezitovu zoko xa kuthelekiswa nokuhlela nokuvalela inkunkuma etiphini nanjengokuba inkunkuma kufuneka itshiswe kwiqondo eliphezulu kakhulu lobushushu (900ºC) ukuze itshiseke kakuhle kucutheke nokungcola. Amakhulu-khulu amawaka eeranti athi adingeke ukuze kwakhiwe ze kugcinwe iziko elinezitovu zokutshisa inkunkuma elisebenza kakuhle. Ukucuthwa kwenkunkuma ngendlela eyiyo kunganqanda ukuba oku kuchazwe ngentla kungenzeki.
Inkunkuma asiyonkunkuma de ibe ilahliwe
Isixa esikhulu samajelo sisetyenziselwa ukudala imveliso esizisebenzisayo. Isininzi sala majelo asiboli endalweni. Amajelo angenakuhlaziyeka asetyenziselwa ukwenza i-aluminiyamu, iplastiki neeglasi ezifumaneka kwiimveliso zethu ezisetyenziselwa ukupakisha ezi mveliso. Ukufumana izembiwa zala majelo kufuna i-eneji nemali kwaye kuyingozi kwiindawo ezingamakhaya endalo.
Kukho iintlobo ezininzi zoncedo nenzuzo efumaneka ekuphindeni kusetyenziswe kwakhona okanye kurisayikilishwe uninzi lweemveliso ezithathwa 'njengenkunkuma' kumakhaya ethu:
Isidingo sempahla yokwenza izinto ezintsha siyacutheka, nto leyo icutha ukukhangelwa nokwembiwa kwamajelo angahlaziyekiyo.
Ukusetyenziswa kwe-eneji namanzi kuya kuncipha nanjengoko kuya kufuneka ukuba kurisayikilishwe izinto ezincinane xa kuthelekiswa nokwenziwa kweemveliso ezintsha ezikhutshwa (ezombiwa) emajelweni.
INCWADANA
yokuphila ngokulumkileyo kukhutshwe igesi yamalahle kwakunye ne-aerobic, kodwa le yinkqubo icotha kakhulu kwaye isantya sokuthotywa kwenkunkuma eyenziwe ngumntu, njengeplastiki okanye iinkonkxa nditsho namaphepha, kungathatha amakhulukhulu eminyaka. Ekugqibeleni, ummandla lowo ungenziwa ibala elivulekileyo ukuze usetyenziswe luluntu oluwungqongileyo, okanye njengamabala ezemidlalo, kodwa awusayi kuze usetyenziselwe ukwakha izindlu ngenxa yengozi yokuphihlika kwaloo mhlaba kwakunye nokulindeleka kokuphuma kwezinto ezinobutyhefu zingene kumhlaba okufutshane naloo ndawo ibinepaki, amanzi kwakunye nomoya. E-Athlone kwakhiwe ipaki kwinxiwa elidala letiphu.
Inkonzo yokuqokelelwa kwenkunkuma emakhaya
Iinkonzo zokuthuthwa kwenkunkuma ziqokelela inkunkuma emakhaya `ekwimigqomo enamavili' ebukhulu buziilitha ezingama-240 enikezwa umzi nomzi osemfanelekweni, kanye ngeveki. Kwimimandla enamatyotyombe kusetyenziswa iMigqomo eMikhulu ebekwa kufuphi naloo mizi, nokuCocwa kwalo Mimandla. Oku kunokubandakanya ukukhutshwa kweeplastiki ezimnyama zinikwe ityotyombe ngalinye ze ziqokelelwe qho ngeveki, kunye nokucoca loo mimandla, inkunkuma leyo ilahlwe kwindawo efanele oko.
Ukulahlwa kwenkunkuma emakhaya
Imirhumo ehlawulelwa inkunkuma emakhaya
Imirhumo ehlawulelwa inkunkuma isekelwe kumaxabiso nemigaqonkqubo. Yahluka ngokwamaxabiso nobukhulu bemigqomo yemizi ngemizi. Imihlaba nemizi enexabiso Imihlaba nemizi exabisa ngaphantsi kwama-R100 000 ithi ifumane isaphulelo esiyi-100% kwimirhumo kumgqomo wokuqala kangangokuba izindlu ezinomgqomo omnye ziphetha ziyifumana mahala le nkonzo. Imihlaba nemizi exabisa ngaphezulu kwama-R100 000 ihlawula phakathi kwe-R14,00 neR54,00 ngenyanga ngokuthuthwa kwenkunkuma kanye ngeveki ngokwexabiso lepropati leyo. Okwangoku akukabikho zibonelelo nazaphulelo zamali ezikhuthaza ukucuthwa kwenkunkuma kwindlela olwakheke ngayo uluhlu lwamaxabiso erhafu lwethu.
Iprojekthi ka"Cinga kaBini" eKapa ibonakalise indlela amakhaya ethu akunqwenela ngayo ukubandakanyeka kumaphulo aqalisiweyo okurisayikilisha. Nakubeni nje kunokubiza kakhulu ngokwexabiso ukwenza oku kwiKapa jikelele, into eyakwenza ukuba ibe yindlela ekunokuhanjwa ngayo nexabiso loku libe nako ukufikeleleka kuxa kukho amakhaya amaninzi athabatha inxaxheba kula manyathelo.
Iprojekthi yokufumana inkunkuma efana nale nesaqhubayo yaqaliswa ngonyaka ka-2002 eMarina da Gama. IProjekthi inikeza simahla imizi eli-1 200 iingxowa ezimthubi, nethi le mizi ihlele inkunkuma yayo ngokwayo. Izinto ezinokurisayikilisheka (amaphepha, amakhadibhodi, iiglasi, iiplastiki neenkonkxa) zifakwa kwezi ngxowa. Emva konyaka onesiqingatha kuye kwafunyanwa iitoni zempahla esenkunkumeni ezili-173 xa zizonke zaza zaphinda zasetyenziswa. Malunga ne-80% lemizi ekulo mmandla isaqhubeka nokuthabatha inxaxheba kule projekthi.
INCWADANA
Sebenzisa kwakhona
Xa ungasayisebenzisiyo into yakho khangela omnye umntu onokuba nomsebenzi waloo nto. Izikolo, iimanyano zesisa, amathala eencwadi, kwakunye nezinye iindawo ekothulelwa kuzo inkunkuma zingazamkela iimpahla ezingasafunwayo, ifenitshala, izinto zokudlala, iincwadi, iividiyo neemagazini.
Ezinye zeengcebiso ezisebenzisekayo zokusetyenziswa kwakhona kwempahla yasemakhaya
Gcina ukutya kwizinto zokugalela eziphinda zisetyenziswe kwakhona, uphephe izinto ezingarisay ikilishekiyo ezinjengezinto zokujijela ezincamathelayo okanye ifoyile eyenziwe nge-aluminiyam esebenzise amajelo amaninzi.
Zisebenzise kwakhona izinto zokujijela izipho namakhadi eminqweno emihle.
Cinga ngokuzama izipho ezingaphathekiyo njengokukhuphana.
Sebenzisa amacala omabini ephepha ze ulirisayikilishe.
Sebenzisa inkunkuma yakho yamagqabi namaxolo eziqhamo nemifuno ukwenza umgquba.
Ukwenza ikhaya lakho libe likhaya elirisayikilishayo
ukucutha ubuninzi benkunkuma eya etiphini, nto leyo ecutha ukuxinaniseleka ngokwasemoyeni;
ukudaleka kwezithuba zomsebenzi kwakunye nemali eya ezikolweni nakwimibutho yoluntu;
ukucutheka kongcoliseko nokusasazwa kwenkunkuma;
ukonga impahla nezinto ezintsha ekufuneka kwenziwe ngazo 'imveliso entsha'
INCWADANA
yokuphila ngokulumkileyo ukucutheka kokuthunyelwa kwezinto ezinexabiso eliphezulu zokwenza iimveliso ezintsha;
ukucothiswa nokuthotywa kwesantya sokucutheka kwamajelo ehlabathi angahlaziyekiyo (i-oyile, amalahle kwakunye nentsimbi) kwakunye naloo majelo ahlaziyekayo (imithi);
ukucuthwa kwexabiso le-eneji yokwenza izikhongozelo, izinto zokubopha, njalo njalo; kwakunye nokongiwa kwamanzi (asetyenziswa ekwenziweni kwezinto zokubopha nakwiimveliso). Ukurisayikilishwa kwephepha kusebenzisa amanzi angama-50% ngaphantsi kunephepha elenziwa ekuqaleni emthini.
Iinkcenkce nesinyithi
Ikhadibhodi nephepha
Iphepha elimdaka okanye elimanzi (iphepha langasese nelokosula umbilo, itawuli yephepha, izisongeli-kutya, iphepha elichithelwe zizinto)
Iphepha eliqatywe okanye elincanyathiselwe iplastiki ukuze kugalelwe ulwelo (iikhathuni zobisi)
Iphepha elizincamathelekayo (ileyibhile)
Iphepha lomsizi
Iphepha lefeksi okanye lefoto elinongwe ngamachiza
Iplastiki
Ngokubanzi iiplastiki aziwuthi nanjengokuba zenziwe ngamachiza asekwe kwipetroleyam (i-oyile, amalahle negesi). Iiplastiki zingayingxaki ukurisayilikisheka kuba amathuba amaninzi zidityaniswa nezinye iimpahla xa zisenziwa. Iiplastiki zenziwa ngamachiza eplastiki aneemolekyuli ezininzi ezifanayo (polima). Kubalulekile ukuba iiplastiki
Ngelishwa ngaphandle nje kohlobo lweplastiki lwePET, iHDPE neLDPE sincinci kakhulu isidingo kushishino lokurisayikilisha eMzantsi Afrika sokufumana iiplastiki emva kokuba kusetyenzisiwe okuphakathi kuzo ukuze zirisayikilishwe, nto leyo ethetha ukuba uninzi lwazo luphelela etiphini okwangoku.
iifoyile zeplastiki ezenziwe ngokudibanisa amacwecwe amaninzi (zokupakisha nokubopha ukutya njengebheyikhoni)
iplastiki yokubopha ebumbeneyo (njengobisi iTetrapak kwakunye neekhathuni zesiselo seziqhamo) - eRhawutini iTetrapak iye iphinde isetyenziswe kwakhona kwaye siyathemba ukuba kuza kwenzeka nalapha eKapa kungekudala iitreyi zokutya ezizipolystyrene Kubalulekile ukujonga ukuba zintoni ezinokuphinda zisetyenziswe kwindawo ekulahlwa kuzo inkunkuma. Ukungazithengi iimveliso ezipakishwe ngezinto ezingenakurisayikilisheka kuthumela umyalezo ongqingqwa kubenzi bemveliso ukuba bayile kwaye bapakishe iimveliso zabo ngokwendlela ehambisana kakuhle nokusingqongileyo.
INCWADANA
Kubalulekile ukususa iziciko zeebhotile kwakunye nezivalo nemiphezulu yeebhotile zeglasi nezikhongozeli. Ezinye iimveliso zeglasi azinakurisayikilisheka. Kubalulekile ukuqaphela olu hlelo lungezantsi nanjengoko nayiphi na into kwezi zilandelayo ingayonakalisa yonke loo mfumba yeeglasi ibiza kurisayikilishwa.
Iiglasi zezipili
Izibane zeemoto
Iiglasi zokusela idrinki
Iiglasi ezibotshelelwe ngocingo
Ungazenzela owakho umgquba ngaphandle kwenkxamleko eninzi. Kukho iindlela ezininzi ezahlukileyo zokwenza umgquba, ngoko ke ungakhetha indlela yokwenza umgquba efanele isixa senkunkuma onaso kwakunye nexesha kwanesithuba somhlaba onaso. Eyona ndlela ilula yokwenza umgquba kukwenza nje izala lenkunkuma yokuphilayo kwikona engenzi nto egadini. Ukuze uligcine izala lakho licwangciseke kakuhle mhlawumbi kuya kufuneka ulenze kwisikhongozeli. Iinkonkxa zomgquba ezibundlu yeenyosi ziyafumaneka kwindawo yokuthengisa izithole. Iinkonkxa zeplanga okaye iplastiki ezinemicu (1 x 1 x 1m³) zezona zona zilungele izitiya eziphakathi ukuya kwezikhulu. Isilinda yomngxuma onomnatha wocingo ebukhulu (buyi-1m ngokwesinqumla-sangqa x 1m) ofulelwe ngekhadibhodi okanye ibhokisi yekhadibhodi enkulu yindlela engaxabisi kakhulu yokwenza inkonkxa yomgquba'.
Khetha indawo enomthunzi nesithileyo yokubeka inkonkxa okanye izala lakho lomgquba.
Okokuqala beka umaleko wezinto ezirhabaxa eziquka iindiza namasebe (ukwenzela ukufakwa komoya neegesi).
Beka umaleko umane uwuguquguqula uqale ngowolunye uhlobo ubuye uze ngowolunye uhlobo, kwezi ntlobo zimbini 'ngomdaka' (owamagqabi awomileyo) kwakunye 'noluhlaza' (owengca entsha esikiweyo) ngokomlinganiselo ongama 50:50 kwakunye nomgquba (okanye ingca yaselwandle) njengesiqalisi okanye isilumeki. Sasaza amanzi, isanti nephepha elinqunqiweyo ngokushiyanayo nangokweziqabu phakathi kwezibini zomaleko nanjengokuba umphakamo umde ngokokude uye kuma kwi-1,5 leemitha. Isanti iyimfuneko ukwenza okuphilayo ukuba kube yingqumba. Iintlobo ezininzi zomaleko zingongezelelwa nanjengokuba kufumaneka inkunkuma eninzi.
Kwezinye iimeko mhlawumbi kungangcono ukungcwaba inkunkuma ephilayo emiseleni (usebenzisa ezi zikhokelo zingentla) okanye emingxunyeni elingana nesixa senkunkuma evelisiweyo. Ungatyala imifuno neentyatyambo zemithi ngqo kumsele womgquba lowo. Enye yezinto ezilungileyo ngokogqunyelelwa kwenkunkuma ngesanti kugxotha iimpukane namavumba amabi.
Inkunkuma eyingozi
Ayikho indlela ekhuseleke gqibi yokulahla inkunkuma eyingozi yasekhaya. Phambi kokuba uthenge imveliso eyingozi qala uzibuze umbuzo wokuba ayikho na imveliso engenye obungayifumana. Cinga ngendlela ekhuselekileyo onokuyilahla ngayo.
Imigaqo elula xa usebenzisa iimveliso eziyingozi
Khetha ezona mveliso zinetyhefu encinane ezikusebenzelayo ekhayeni lakho. Iimveliso zokucoca ezinophawu lakwaSABS u-A-E 'zamkelekile ngokokusingqongileyo' kwaye zivunywe nanguSANS.
Zithengele isixhobo sokuchwakraza impukane ze ukuphephe ukuthenga amachiza okubulala izinambuzane. Amanye ala machiza anjengeLindane, nathintelwayo ngokomthetho eYurophu nanjengokuba kukholelwa ukuba anxulumene nobukho besifo somhlaza, umbefu nokonakala kwemithambo-luvo.
Thenga oko ukufunayo kuphela (ngokwezixa ezincinane) ukuphepha ukugcina iimveliso ezinobungozi.
Funda ilebhile ukuze ufumane ulwazi ngezithako, ngemiyalelo nendlela yokuyisebenzisa, ngendlela ekhuselekileyo yokuyigcina nokuyilahla imveliso leyo.
Ezinye zeeresiphi zendalo zococeko emakhaya
Isoda yokubhaka okanye iviniga esosini.
Qukumbela umphantsi webhokisi yenkunkuma ngesoda yokubhaka phambi kokuba ugalele inkunkuma. Le nto iya kugxotha amavumba amabi iintsuku eziliqela.
Isicoci sazo zonke izinto ekhaya
Iviniga netyuwa.
Isoda yokubhaka (ilungu e-1) kwakunye namanzi ashushu (amalungu ama-2).
Isibulali-zintsholongwane
Isinyibilikisi-mafutha
Sebenzisa iviniga okanye ilamuni ukususa amafutha.
zamanzi.
I-Aluminiyam: sebenzisa intlama eyenziwe ngocwambu lwethathari namanzi.
Ubhedu: bilisa izinto ezo zobhedu kumxube wetyuwa (icephe eli-1/15ml), iviniga emhlophe (ikomityi e-1 /250ml) kwakunye namanzi atshisayo.
Isilivere: yondlala ipani okanye imbiza ngefoyile ye-aluminiyam ze ke ubilise izinto ezo emanzini anetispuni yesoda yokubhaka kwakunye netispuni yetyuwa.
Yenza intlama engqindilili ngamanzi kunye nesoda yokubhaka ukuze ucoce ngayo isitovu sakho sokubhaka esimdaka. Emva koko ke yishiye kangangemizuzu emi-3. Khuhla ngomqamelwana wokutyula wenayiloni. Ukuba isitovu sinqashele ngamafutha, yongeza amathontsana ambalwa esepha yolwelo apha emxubeni. Isinyibiliko samanzi neboraksi (amatispuni ama-2 kwilitha yamanzi) esifefezwe apha eludongeni lwesitovu sokubhaka naso singasebenza kakuhle nje. Sebenzisa istiliwulu esicoleke kakhulu ukususa amachaphaza.
Xuba ilungu eli-1 legliserina nelungu eli-1 lolwelo lwesicocisi sokuhlamba izitya zidityaniswe namalungu asi-8 amanzi ze kufakwe kwezo ndawo zinamabala ngokukhawuleza okukhulu. Liyeke ilaphu apho kangangemizuzu engama-20 (landise ixesha elo lokulinda kumabala anetshiki) ze uyihlambe into leyo ngokwesiqhelo nezinye impahla. Wugcine lo mxube kwisikhongozeli ezicudisekayo.
Endaweni yokusebenzisa izibulali-zinambuzane nezibulali -zitshabalalisi egadini yakho, tyala izityalo eziziinkulelane, lususe ngokuluhlakula ukhula ngesandla, ze utshive izityalo zakho ngamanzi anesepha ukunqanda izinambuzane. Oku kuya kunciphisa ukufuna kwakho iimveliso eziqulathe izithako ezinobungozi neziyilimazayo indalo zitshabalalise okusingqongileyo kwaye zibe zingakhuselekanga.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO NEZIBONELELO EZIKHOYO
IiNkonzo zokuThuthwa ukuCocwa nokuLahlwa kweNkunkuma kwisiXeko saseKapa siquka iinkcukacha eziphathelele kumaziko ekusiwa kuwo inkunkuma nokubika ukulahlwa kwenkunkuma okungekho mthethweni: Imibuzo jikelele: 0860 10 30 89.
ISebe likaZwelonke lemiCimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho luyile iincwadi ezilunge kakhulu zokusebenza ngenkunkuma. Icandelo eliphezulu loLawulo lweNkunkuma 310 3911, okanye: www.environment.gov.za.
INCWADANA
Imibutho yesisa eyamkela ngovuyo iimpahla ukuze izilungise okanye izisebenzise kwakhona
Imibutho yesisa emininzi yamkela ngovuyo impahla yokuxhasa amakhaya ahlelelekileyo, okanye enokuthengiswa ukuze kwakhiwe ingxowa-mali yemisebenzi yabo. Iimpahla ezi ziquka iimpahla zokunxiba, ifanitshala, iincwadi, izinto zokudla nezinto zokusebenza. Kwiimeko ezininzi, imibutho le ingenza isicwangciso sokuba iimpahla ezo zilandwe ekhayeni lakho.
Isiphumo sale nto ayingomrhiba nje wokufudumala. Ukwanda kwamaqondo obushushu kushushubeza Umgangatho wamalahle oMzantsi Afrika awuxhomanga amalwandle ethu, kuguqula amaza kutshintshe neendlela kuya phi, nto leyo eyenza ukuba izixa ezikhulu zeCO² umoya ohamba ngazo, yonke loo nto ibe nefuthe kwimozulu zikhutshelwe kwi-atmosfera xa amalahle athe atshiswa.
Umntu ngamnye eMzantsi Afrika ukhupha malunga neetoni yethu. Imikhenkce ekumiselwe kuyo incam yezwe sele iqalile ezisi-8 zeCO² unyaka ngamnye. Oku kuphindaphinda ukunyibilika kwaye loo manzi aloo mikhenkce enza ukuba kabini umndilili weetoni ezi-4 zeCO² ezikhutshwa ngumntu ubunzulu bamalwandle buye bunyukela phezulu nto leyo iya ngamnye kwihlabathi jikelele. Umndilili wentsalela yamazwe kwenza ukuba iindawo ezomileyo ezisezantsi zogqunyelelwe elizwekazi lase-Afrika ukhupha umndilili wetoni e-1,1 yeCO²
umntu ngamnye. ngamanzi, iziqithi ezithile ziya kuphela emehlweni. Nezinye izenzeko ezininzi ezibuhlungu zemozulu ziya kwenzeka.
Umndilili weKharbon ekhutshwa ngumntu ngonyaka
Iinzululwazi eKapa zilindele ukuba izityalo ezikwisikumkani sethu seentyatyambo siya kuphela njengokuba kubakho imbalela kummandla lo. Iintlekele zendalo ezinjengemililo yamadlelo nezikhukhula kulindeleke ukuba zande ngokukhawuleza kwaye zibe zikhulu. Uphando olwenziwa kwiYunivesithi yaseKapa lubonisa ukuba iqondo elinye obuya konyuka ngalo ubushushu - ekulindeleke ukuba kwenzeke kwiminyaka engama-50 ezayo - mhlawumbi kungakhokelela ekwenyukeni kweziganeko zemililo nge-29%. Ngokubanzi iKapa liya koma kubalele, nto leyo eyakwenza kulandele ukunqongophala kwamanzi. Ukuphazamiseka kolimo kuya kubanga ukufudukela okongezekileyo kwabantu ezidolophini, nto leyo eya kongeza uxinzelelo kubukho bemithombo yokutya. Iinkqwithela nezikhukhula, xa zithe zenzeka, ziya kuba nobungozi, zenze umonakalo omkhulu kudyudyuze neemvula ezingaphaya. Izimbo ezitsha zemozulu ziya kwenza ukusasazeka kwezifo, izigulo ezinxulumene nobushushu kwakunye nezigulo zokuphefumla. Iziphili ezincinane kakhulu ezisulelayo nezisasazeka emanzini nasekutyeni ziya kwanda. Kulindeleke ukuba imalariya isasazeke kakhulu kulo lonke ilizwe lethu.
Uninzi lwe-eneji esiyisebenzisayo njengepetroli, iparafini negesi inikezelwa kuthi kusetyenziswa iinkampani zabucala nabathengisi abathengisa ngemiyinge . Urhulumente kazwelonke uyawalawula amaxabiso ekuthengiswa ngawo la mafutha. Umgaqo siseko umisele into yokuba luxanduva lwesiXeko ukufaka nokwahlula umbane negesi.
Umbane
INCWADANA
yokuphila ngokulumkileyo nobeparafini. Kananjalo ayingcolisi kakhulu. Nakubeni nje la mafutha engekabikho eKapa, urhulumente uyawaxhasa kwaye kufanele ukuba ibe nokufumaneka kungekudala.
Amalahle neenkuni
Amalahle akanamthetho ungqingqwa athengiswa ngawo yaye athengiswa ngosomashishini abazimeleyo. Ngenxa yokuba kude kwemigodi, umbane wamalahle uxabisa kakhulu yaye usetyenziswa kancinci eKapa. Iinkuni kwamanye amakhaya zisetyenziselwa ukupheka nokotha okanye zisetyenziselwe imisetyenzana ethile njengokoja inyama nokupheka utywala. Ezinye iinkuni zigawulwa nje kumahlathana emithi engingqi.
Isifudumezi-manzi sesola sisebenzisa ubushushu belanga ukufudumeza amanzi, nto leyo ethi inciphise ngokungathethekiyo imfuneko yombane (jonga Amanyathelo Asebenzisekayo apha ngezantsi). IsiXeko saseKapa silandelisa isiCwangciso-qhinga se-Eneji neNguquko yeMozulu ngoMthetho kaMasipala sesiFudumezi-manzi seSola (SWH). Ukuba lo mthetho upasisiwe, isiXeko siya kuba sisixeko sokuqala eMzantsi Afrika, sibe sesinye sezixeko ezimbalwa eziphambili ehlabathini ukuqondisa ulawulo lwe-eneji yommandla ngomThetho kaMasipala wesiFudumezimanzi seSola.
Idrafti yomThetho kaMasipala wesiXeko saseKapa ufuna ukuba zonke izakhiwo ezitsha apha esiXekweni, kwakunye nazo zonke izakhiwo ezixonyezelelwa kwizakhiwo esele zikhona, ezizakufuna amanzi ashushu, zisebenzise izixokelelwano zezifudumezi-manzi zesola. Ukanti umthetho lo uyazixolela ezo zindlu zingasayi kuzilungela izixokelelwano ezilolo hlobo - ngenxa yezizathu zobume okanye iimbali zesakhiwo eso. Umthetho kamasipala lo awenzelwa ukuba mawufake nabani na ebunzimeni, kwaye ukuba ixabiso lesifudumezi-manzi sesola lingaphezulu kwe-5% yexabiso lokwakhiwa kwendlu le xa lilonke, isakhiwo eso kufanelekile ukuba sixoleleke.
Ukuwiswa komthetho kamasipala linyathelo lokuqala. Ukwenza ukuba umthetho kamasipala uphumelele, ngokwezinto ojoliswe kuzo, ngowona mceli-mngeni lowo. Eyona nto iphambili ifunekayo kule nto kukuqinisekisa ukuba isiseko esisebenza ngokukuko sikhona kwaye siya kuqinisekisa ababandakanyekayo ukuba izifudumezimanzi zesola zizakusebenza ngokobuxhakaxhaka bazo, ifuthe nokongiwa okulindelekileyo kwe-eneji ngophuhliso nokusingqongileyo kuya kuphunyezwa ngohlobo ekubekwe ngalo kumthetho kaMasipala.
Uthutho kwisiXeko sethu
EKapa, nanjengazo zonke izixeko zoMzantsi Afrika, abantu bahlala ngokuthe saa kwaye nemithetho yobandlululo yenza ukuba abantu bahlale kude kuneendawo abasebenza kuzo, nto leyo yenza ukuba abantu bahambe imigama emide ngezinto ezikhwelwayo mihla le. Izithuthi zikawonke-wonke lolona hlobo lothutho lusetyenziswa kakhulu eKapa. Phakathi konyaka ka-1990 noka-2000 ubunini-zithuthi buye banda ngama-45% eKapa. Ngaphaya kwesiqingatha se-eneji esetyenziswayo eKapa, isetyenziswa kuthutho lwabantu. Uthutho lelona candelo livelisa i-CO² eninzi kakhulu ebangela ukuguquka kwemozulu.
Kananjalo ukutsha kwepetroli nedizili kunegalelo elingathethekiyo lokukhutshwa kwenitrojeni nesalfa esixekweni. Amasuntswana enitrik okside enza inkungu emdaka ebonakala gca phezu kweKapa kwiintsuku ekungekho moya ngazo. Urhulumente kazwelonke uyila ukucoca amafutha ethu ezithuthi esebenzisa isicwangciso-qhinga sokukhutshwa komsi zizithuthi seSebe lemiCimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho. Ilothe yashenxiswa ngokwezigaba ngonyaka ka-2006. Iziguquli ezibumbanisa iziqalelo zemichiza ziza kufakelwa kuzo zonke izithuthi ezitsha (ezisuka phesheya kwanezo zenziwa kweli) ngonyaka ka-2008. Kodwa ke, izithuthi ezidala zisesezindleleni zethu. Nakubeni
INCWADANA
UKUFUDUMEZA AMANZI Eyona ingcono
UMzantsi Afrika unelanga elihlala ligqatsile unyaka wonke. Singabanye abanelanga elihlala livelile iiyure ezininzi kwihlabathi. Sekunjalo, angaphantsi kwe-1% amakhaya eMzantsi Afrika anee-SWH. Oku kubangelwa yimali efunekayo yokuzifaka, nokuba abantu abaninzi abanalwazi ngazo. Kumazwe afana nakwaSirayeli, malunga nama60% amakhaya ane-SWH.
Ukufudumeza amanzi ngamandla elanga kuxhomekeka kumandla amaninzi elanga. Nangona esi sifudumezi singafuna ukulaleliselwa ngombane, mncinci kakhulu umbane osetyenziswayo. Oku kuthetha amanzi ashushu 'asimahla', ukuphunguka kongcoliseko nokuba namanzi ashushu nokuba umbane ucimile! I-SWH yomelele xa sele ifakiwe iyayihlala neminyaka engama-20 nangaphezulu. Ungonga imali ngayo kwaye inexabiso xa uyithengisa indlu.
Zisebenza njani isizufudumezi-manzi zamandla elanga?
I-SWH bubuchwepheshe bale mihla obuthembekileyo. Ezi zixhobo zinendawo ezibalulekileyo ezimbini:
isixhotyana esimcaba esimnyama ekuthiwa 'sisixhobo sokuqokelela amandla elanga' amanzi ahamba kuso afudunyezwe lilanga, kunye itankana eligqunyiweyo lokugcina apho amanzi ashushu anokusetyenziswa agcinwa khona.
Ngokuba simnyama, isixhobo sokuqokelela sitsala ubushushu elangeni. Oku kufudumeze amanzi akuso. Amanzi ashushu ababuhlambuluka kunabandayo kwaye ayanyuka abe phezulu etankini ngeli lixa ulwelo olubandayo lunzima kwaye luzika. Amanzi abandayo akwitankana lokugcina ehlela ngezantsi, oku kubangela ukuba ajikeleze kwisixhobo sokuqokelela apho athi afudunyezwe lilanga. Olu jikelelezo lwamanzi kuthiwa kukwenzeka kwethemosifoni.
Xa kungekho kukhanya kwelanga ayinzeki ithemosifoni. Ukwambathisa itanki kakuhle kuqinisekisa ukuba amanzi asetankini ahlala eshushu ixesha elide. Ezinye izifudumezi zisebenzisa umbane ubulalelisele xa kungekho kukhanya kwelanga, okanye xa ekhaya kufuneka amanzi ashushu amaninzi.
I-SWH ingaxabisa ukuqala kuma-R3 500 (ubuqu bayo) ukuya kutsho kuma-R20 000 kuxhomekeka kumthamo owufunayo. Isifudumezi-manzi ngamandla elanga sekhaya nje eliqhelekileyo elinamalungu amane esinombane wokulalelisela singaxabisa kubuthuba bama-R7 500 ukuya kuma-R12 000.
Ukuba ityala lombane ngenyanga losapho elinamalungu amane ngama-R500, ungonga malunga nama-R200 ngenyanga embaneni ukuba ufakela isifudumezi-manzi samandla elanga. Ngonyaka leyo ifikelela kuma-R2 400. Kwiminyaka emihlanu uyakonga ama-R12 000. Ungonga nangaphezu koku njengoko amaxabiso ombane kule minyaka mihlanu izayo eza kunyuka njengoko kufuneka kwakhiwe izikhululo zombane ezitsha.
Oku kuthetha ukuba kwiminyaka emihlanu uzifakelele esi sifudumezi uya kube uyihlawule wayigqiba i-SWH yama-R12 000. Emva koko uza konga kuphela kwiindleko zasendlwini. Ukuba ufuna ukutshintsha igiza yakho oku kuyinto evakalayo nangakumbi. Ngaphezu kokonga imali ungathintela ama-2 400 kg eCO² ukuba angene kwiatmosfera ngonyaka nje omnye emva kokufaka i-SWH.
Amandla elanga alula
Ukuba igiza yakho okanye imibhobho esuka kuyo ishushu xa uyibamba oku kuthetha ukuba ilahlekelwa bubushushu idlala ngamandla.
Yigqume igiza yakho nemibhobho yamanzi ashushu usebenzisa imibhobho yokugquma igiza okanye ngokuyambathisa ngengubo okanye ngephepha-ndaba.
UKUPHEKA
Okona kungcono
Isitovu segesi esine-onti yombane okanye isazinge segesi nesitovu sombane zezona zilungileyo unokuzikhetha ukulungiselela ukupheka xa uthathela ingqalelo okusingqongileyo nemali. Kodwa igesi akululanga ukuyifumana. Nangona isitovu separafini kungabizi kakhulu ukusithenga, sisesona sizathu semililo kwaye sifuna ukusetyenziswa ngononophelo olukhulu. Ibhokisi eshushu ilulutho kakhulu njengezinye sezixhobo zokupheka.
INCWADANA
Esinye izinto ekufuneka ziqwalaselwe
Xa ibhalbhu i-CFL iphelelwe (kwiminyaka emithandathu ukuya kwelishumi) kufuneka uyilahle uyisongele ngeplastiki ukukhusela okusingqongileyo njengoko inemetyhuri.
Iibhalbhu i-CFL kufuneka zibe nesithuba esaneleyo kule ndawo zifakwe kuyo ukuze umoya ukwazi ukuhamba.
Funa i-CFL enento yokuva eyakhelwe kuyo.
Gcina ikhaya lifudumele ebusika yaye lipholile ehlotyeni
Okona kungcono
Izifudumezi zegesi zisebenza kakuhle kakhulu kwaye zilifudumeza lonke igumbi ngokukhawuleza kwaye zezona zingcono xa sijonga imali, impilo nokhuseleko. Xa usebenzisa igesi qinisekisa ukuba igumbi linemitunja eyaneleyo yokungena umoya. Oku kufuna ukuba iibhotile zegesi nezixhobo zombane nokuphinda uthe zihlale zikhona. Izifudumezi zegesi zibiza imali eninzi kodwa ziyahlala. Isifudumezi se-oli sombane singcono kunesifudumezi esineentsimbi ezinqamlezileyo kodwa kuyabiza ukuzithenga. Amalahle, iinkuni neparafini zifumaneka lula kwaye zingasetyenziselwa ukupheka kunye nokuzifudumeza, kuzenze oku zibe zezona zinokukhethwa kodwa ziyingxaki ngokwempilo nokhuseleko.
Amacebiso ngamaqondo obushushu
Umoya kufuneka uvalelwe kuphela xa kukho iindawo zokungenisa umoya ezaneleyo endlwini.
Ukuyila indlu engatyi mbane
Phungula ukuya kutsho kuma-70% ombane owasebenzisa ekhaya ewonke ngokulandela imigaqo elula yokwakha ephungula inkcitho embaneni, ekuzifudumezeni nokuzipholisa. Oku kubizwa ngokuba luyilo olungagqamanga lamandla elanga.
Imbobo evuliwe phezulu ephahleni ingenisa ukukhanya kwendalo endlwini ngeemini ezishushu kungasetyenziswa mbane ukukhanyisa. Qinisekisa ukuba iglasi esetyenziswe kule mbobo ithambekele ngasemntla.
Izinto zendalo (amatye, iipali, ukuthunga ngengca nodongwe), ezifunyanwa kwalapha ekuhlaleni, zifaneleke kakhulu ukugcina indlu ipholile ehlotyeni ifudumele ebusika. Izitena zodaka zinceda kakhulu ekwambathiseni.
Imigangatho eyenziwe ngezitena okanye ikonkhriti igcina kukho ubushushu obufanelekileyo endlwini yakho njengoko ikwazi ukubizela ubushushu emini ibukhuphe kancinci ebusuku. Le migangatho mayingafakwa ikhaphethi njengoko ikhonkrithi ibizela ubushushu obuninzi kunomgangatho onekhaphethi.
INCWADANA
Ukufaka isilingi ngamanyathelo alula amathandathu
Khangela imingxuma enokuvuza ephahleni. Faka itha (ifumaneka kwiivenkile zeentsimbi) kule mingxunya. Sebenzisa iiplastiki ukuvala imingxunya ephakathi kodonga nophahla.
Sebenzisa isikhonkwane ukuxhoma ucingo ukusuka kwelinye icala legumbi ukuya kwelinye - malunga nama-30 cm phakathi kwawo. Isilingi iza kuhlala phezu kwala macingo.
Sebenzisa isincamathelisi seplastiki ukudibanisa iiplastiki (sebenzisa iplastiki ezimnyama zenkunkuma okanye uqokelele iiplastiki ezininzi uzikrazule uzidibanise wenze iplastiki enkulu). Beka ezi plastiki phantsi kwekhadibodi nocingo. Makungabikho mingxunya kule plastiki.
Ungasebenzisa amaplanga anciphileyo ukwenzela ukuba isilingi ingabheni.
Ukwambathisa indlu yakho
Ukwambathisa phakathi kophahla nesilingi kunceda kakhulu ukugcina indlu yakho ifudumele ebusika ipholile ehlotyeni. Kutshiphu kwaye kulula kakhulu nokukwenza. Iinzuzo zokwambathisa indlu ziye zingacaci xa kolekwe kakhulu. Ke ngoko nokuba kuncinci ukwambathisa kungcono kunongembathisi konke konke. Ukutyabeka iindonga konga imali kakhulu njengoko kuphungula ukufuma ezindongeni.
INCWADANA
Ukuba ufuna ikhaya lakho lisebenzisa amandla endalo, eyona ndlela ifikelelekayo kukuthenga umbane wendalo osuka kumzi-mveliso omkhulu ovelisa umbane owenziwa ngezinto ezihlaziyekayo xa sele ukhona (imizi-mveliso efana nefama yamaphiko omoya yaseDarling). Nangona uza kuqhubekeka ufumana umbane wakho kule bhokisi yoqhagamshelwano ikhoyo, uza kuhlawulela ngezavenge lo mbane (ixabiso elingaphezulwanga kwelombane oqhelekileyo) kwaye uza kufumana isiqinisekiso esibonisa ukuba umbane uwuthenge kwindawo ewuhlaziyayo.
Uthutho: Ukuhamba lula
Eyona ingcono
Ukuhamba ngeenyawo, ngebhayisekile okanye ukusebenzisa izithuthi zikawonke-wonke zezona ndlela zokuhamba zikulungeleyo okusingqongileyo. Kwaye zezona zitshiphu. Kodwa iindlela ezicetywe ngayo iidolophu aziyiselanga so into yokucingela abantu abahamba ngeenyawo nangebhayisekile, izithuthi zikawonke-wonke zona zixhaswa kancinci ngemali, oku kubangela ukuba umthamo uzohlule, ukunganxibelelani kakuhle ezindleleni neminye imibandela yezokhuseleko. Indlela ezintsha zokuqwalasela uthutho ezidolophini sezicetyiwe kodwa kuya kuthatha ithuba ukuziphumeza. Okwangoku amanyathelo abalulekileyo abaqhubi abanokuwathatha ukuze baqhube kakuhle.
Funa ulwazi ngezithuthi zikawonke-wonke engingqini yakho.
Ulwazi oluthe vetshe qhagamshelana nale nombolo yasimahla, inombolo yamaxesha onke
Ulwazi oluthe vetshe qhagamshelana nezi nombolo zilandelayo:
I-ofisi enkulu: 507 8800
Nanini na ufumana ithuba cinga ngokuhamba ngeenyawo okanye ibhayisekile endaweni yemoto yakho. Oku konga imali kwaye kuyimpilo.
Izithuthi ezingatyi mandla
Ukuba ucinga ngokuthenga imoto khangela uhlobo olungatyi mafutha kakhulu - imoto oyikhethileyo ingenza umahluko obonakalayo emhlabeni. Kumaxabiso epetroli nawedizili enyuka rhoqo oku kungakongela imali ebonakalayo ekuhambeni kweminyaka.
INCWADANA
Ukukhwelisana xa kusukwa naxa kusiyiwa umsebenzini kungaphungula ngokukhawuleza amafutha owasebenzisayo ngenyanga. Oku kuphumza ingqondo kwaye kwakha nobuhlobo. Ukukhwelisa xa kusiyiwa esikolweni nako kungaqwalaselwa.
Ukuqhuba phucukileyo okanye ukuqhuba ukhathalele indalo
Ukugcina imoto yakho isemgangathweni nokuqhuba ngendlela engatyi mafutha kakhulu kunganendima enkulu kumafutha asetyenziswa yimoto.
Qinisekisa ukuba amavili anomoya ofanelekileyo (ngokwemilinganiselo yakowayo). Amavili angagcwelanga kakuhle angayinyusa indlela eyitya ngawo amafutha imoto nge-8%. QAPHELA: Ivili elinomoya omcinci kakhulu alinyusi kuphela indlela etya ngayo amafutha koko nalo ivili liphela ngokukhawuleza.
Sebenzisa i-oli engena kuzo zonke kwinjini yakho kuba iyenza ithambe.
Nyusa isantya kancinci, utshintshe iigiyeri xa kufanelekile. Imoto ihamba ngokufanelekileyo xa ingadumeli phezulu.
Musa ukumana uyicima xa uqhuba. Rhoqo xa ubamba iziqhoboshi, amandla akhutshwa kukunyusa isantya ayilahleko. Ziqikelele iirobhoti uqhoboshe kancinci - oku kungakongela amafutha anokuba yi-18% ngetanki.
Ezi ntsimbi zilapha phezulu emotweni kunye neefestile ezivuliweyo ziyenza imoto ukuba ibanjwe ngumoya kwaye itye namafutha ngama-20%.
Umoya obandayo wemoto utya malunga ne-10% ngaphezulu xa uvuliwe.
Ukhuseleko ekhaya
Ukulungisa iingcingo zombane zeplagi
Iplagi engaqhagamshelwanga ngokufanelekileyo ingabangela ukukhatywa ngumbane, ukutsha, umlilo. Ukuqhagamshela iingcingo zombane zeplagi kukufaka iingcingo zombane kwiindawo zazo ezifanelekileyo (jonga umfanekiso), ujike izikrufu ukubamba ezi ngcingo zintathu. Zakuba ziqinisiwe, zitsale kancinci ukuqinisekisa ukuba azinakuphuncuka.
Ukukhangela indawo evuza igesi
Kubalulekile ukujonga iindawo ezivuzayo kumatanki egesi, imibhobho neendawo ekudityaniswe kuzo. Ukwenza oku, cima itanki legesi. Jonga iindawo ekudityaniswe kuzo. Vulela igesi kancinci, uqabe ezi ndawo kudityaniswe kuzo ngamanzi anesepha okanye isepha engamanzi. Kuza kubakho amaqamza egwebu apho kuvuza khona. Lise itanki lakho kumthengisi wegesi alijonge, alitshintshe okanye alilungise.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO NEZIBONELELO EZIKHOYO
Imibuzo enxulumene nombane
Imibuzo gabalala kwiiNkonzo zoMbane zesiXeko saseKapa
22 04 40Inombolo yasimhla yokunceda abathengi ngesixhobo sokulinganisa umbane ohlawulelwe kwangaphambili.
Imibuzo ngendlela imitha yamanzi ebale ngayo
Imibuzo ngombane omtsha/umbane otshintshiweyo
Ulwazi oluthe vetshe ngamaxabiso ombane, ukufakelwa kweemitha, ukuvavanywa kwemitha neenkonzo zombane, yiya kwewebhusayithi yesiXeko seKapa ethi: www.capetown.gov.za. Cofa ku-'IsiXeko Sakho'. Iqhosha elithi'Amaxabiso kwiintanethi' likunika uluhlu olucacisiweyo ngamaxabiso emakhaya nezinye iinkonzo ezifanayo phantsi kwendawo ethi 'Isishwankathelo Ngombane (kundabakanya amaxabiso ombane wezinto ngezinto)'
Imibuzo ngeengxaki zonke
IiNkonzo zikaXakeka
INCWADANA
Ukuxela ukucima kombane
Le mimandla ibonelelwa ngombane nguEskom.
Ulwazi ngokusebenzisa amandla
INCWADANA
Umbandela wobonelelo ngamanzi
Ukhulo loQoqosho kumacandelo ezoshishino nawezolimo ludala uxinzelelo kwizibonelelo zamanzi.
Ukunyuka kweemfuno zokusebenzisa amanzi kunyanzelisa ukuba kongezelelwe imithombo yamanzi ukuqinisekisa ukuba iimfuno azedluli amanzi akhoyo. Kusetyenziswa iprojekthi yeBerg Water eya kugqitywa ngo-2008 ukunyusa amanzi athunyelwa eKapa. Ngenxa yokushokoxeka kwamanye amacebo, iSebe laManzi naMahlathi kunye neSixeko liza kuphonononga ezinye iindlela kwixa elizayo ezifana nokusetyenziswa kwamanzi emithombo kunye nokukhupha ityuwa kumanzi aselwandle.
Kambe ke kuyabiza kakhulu ukusebenzisa ezi ndlela yaye kungathatha iminyaka ukuplana nokumisela oku. Ukuba wonke ubani angalondoloza amanzi yaye awasebenzise ngendlela efanelekileyo, izidingo zamanzi zingacutheka, khe kucothe nesidingo sokuba kuziwe nezinye iindlela zokongeza imithombo yamanzi. Imithetho kamasipala yamvanje iphunyezelwe ukuba iququzelele oku kutshintshwa kwendlela yokusetyenziswa kwamanzi.
Ukusuka edamini ukuya empompeni: inkonzo yethu yonikezelo ngamanzi
ISebe lezaManzi namaHlathi neSixeko saseKapa zingabanini beenkqubo zobonelelo-ngamanzi asetyenziswa siSixeko. La manzi ahamba ngemibhobho aye koovimba besiXeko aye kucocwa siwenze abe nokuseleka siwatshintshe ngokuwahluza athunyelwe kwiindawo ezihlala abantu. Ukuwacoca kwenziwa ngokwemiGangatho yeSizwe yoMzantsi Afrika yokuSela aManzi. Le migangatho iyahambelana naleyo yoMbutho wezeMpilo weHlabathi.
Ukucocwa kwamanzi
Kwiplanti yokucoca amanzi amanzi aye angeniswe kwitsheyimba yokuwenza ukuba azole ukuhlisa uxinzelelo nokuze ahambe kakuhle ngemibhobho. Emva koko aye afakwe ikalika yokuwacoca nokuwahlenga-hlengisa. Aye agalelwe kwenye itsheyimba enkulu ukuqinisekisa ukuba iikhemikhali zihlangene ngendlela eyiyo. Aphuma apho aye ematankini ukuze ezo khemikhali zikulo manzi zizinze ze emva koko zihle zibe yintlenge. Amanzi angaphezulu agalelwa ikhlorini phambi kokuba adlulele kwindawo asefwa kuyo. Amanzi asefiweyo athunyelwa kwelinye itanki aphinde agalelwe ilayimu ukuqinisekisa ukuba ayabhalansa, kongezwe nekhabhon-dayoksayidi ukuqinisekisa ukuba loo manzi akenzi ukuba izinto agcinwe kuzo zibe nerusi okanye azichachambise. Kugalelwa ikhlorini yokugqibela ukuqinisekisa ukuba loo manzi akanazifo emva koko aphume kwiplanti aye koovimba besiXeko ayekugcinwa phambi kokuba athunyelwe ezindlwini, kumashishini nakwezolimo.
Ukunciphisa ilahleko kuthungelwano nakurhwebo ngokugcinwa nokulungiswa rhoqo kwemibhobho yokusasaza amanzi nokubekwa esweni nokuqingqwa okufanelekileyo kokusetyenziswa kwamanzi kwizakhiwo zorhwebo.
Ukunciphisa ukuvuza kwamanzi kwizindlu zeentsapho ezingeniso iphantsi ngothethathethwano, imfundo, amajelo eendaba neenkqubo zokubhaqwa nokulungiswa kokuvuza kwamanzi ezijoliswe kwiintsapho ezisezilokishini apho iziseko izezikumgangatho ophantsi yaye bezingakhathalelwanga ngaphambili.
Ukunciphisa ukusetyenziswa kwamanzi liBhunga ngamabala okuphumla eSixeko anobulumko bamanzi nezixhobo zokonga amanzi ezifakelwe kuzo zonke izakhiwo zebhunga.
Ukuqinisekisa ukulingana kwemirhumo ngenkqubo yemirhumo nokubizwa kwemali eqinisekisa ukuba amanzi ayafikeleleka kumntu wonke, ezinzileyo ngokweendleko nekhuthaza ukusetyenziswa ngokufanelekileyo kwamanzi.
Ukulawula ukumoshwa kwamanzi nokuqinisekisa ukuba lonke uphuhliso olutsha lunobulumko bamanzi, ngemithetho yoomasipala.
Iinkqubo zokufakelwa kwakhona nokuXhasa ngezakhono ezibonelelwa ngamajelo osasazo nezibonisa izixhobo nobuchule bokonga amanzi nezihlahla indlela yeNkqubo yokuTyinwa kwemibhobho yamanzi nasemva kokuba iFakelwe.
Unxibelelwano, imfundiso nokubizwa kwemali okucacileyo ukuguqula ukuziphatha ngendlela eyonga amanzi yexesha elide, ngamajelo eendaba, imisitho eyodwa, amaqonga nezikolo.
Ukunyusa iindlela ezizezinye zobugcisa namaphulo okonga amanzi ngohlaziyo lwamanzi, amaphulo okumbiwa kwamanzi nokusetyenziswa kwamanzi amdaka.
Ukudala imeko evumelana nolondolozo olululo lwamanzi lwexesha elide nolawulo lokusetyenziswa kwamanzi ngokuqinisekisa ukuba le yeyona ndlela yenkonzo yonikezelo ngamanzi nokubeka phambili umiliselo lwayo.
UMthetho kaMasipala weSixeko unyanzelisa ulawulo lokusetyenziswa kwamanzi
NgoSeptemba 2006 kwemiselwa imithetho kamasipala yamanzi emibini kwiSixeko saseKapa - uMthetho kaMasipala waManzi naManzi aMdaka noMthetho kaMasipala woLwelo oluvela kwimizi yorhwebo (iGazeti yePhondo 6378). Iikopi ezipheleleyo zoku zingafunyanwa kwiwebhsayithi yeSixeko (phantsi kweeNkonzo zaManzi). UMthetho kaMasipala waManzi uquka i-10% yemiqathango esisigxina yamanzi. Eli linyathelo elitsha elincumisayo kakhulu elinjongo zalo ikukuphelisa ukusetyenziswa kwamanzi ngendlela engeyiyo. Eminye imiqathango ebalulekileyo echaphazela iintsapho, efunyanwa kwiShedyuli 2 yoMthetho kaMasipala waManzi ibandakanya ukuba:
Akukho mntu uya kunckenkceshela isitiya (phofu naziphi na iindawo ezinengca) esebenzisa amanzi aselwayo (ahlaziyiweyo, okusela), phakathi kwezi yure 10:00 no 16:00.
Akukho mntu uya kugalela ngombhobho amanzi okusela kwindawo elukhuni okanye enomgangatho owenziwe ngezitena ngaphandle kokufumana kuqala imvume kuMlawuli waManzi
Kufuneka kubandakanywe izixhobo zokonga amanzi ezifana neentloko zeeshawara ezinkcenkceza kancinci nezo zifakelwa kwiimpompo, nezixhobo ezizizo zokugungxula izindlu zangasese kuzo zonke izakhiwo ezitsha nezo ziphuhliswayo kwiSixeko.
INCWADANA
Funda ukufunda isixhobo sakho sokulinganisa amanzi
Yazi apho sikhoyo isixhobo sakho sokulinganisa amanzi. Sidla ngokufumaneka kwibhokisi yemitha ngaphandle kwesakhiwo sakho. Kwizindlu zakudala, sidla ngokufumaneka apho umbhobho omkhulu ohamba amanzi ungena kumhlaba wakho. Qiniseka ukuba uyasifumana yaye uyakwazi ukusifunda.
/ isi10 selitha okanye 100 ml iilitha 1 ilitha
EKapa kukho iindidi ezimbini ezibalulekileyo zezixhobo zokulinganisa amanzi: esibala ngokomthamo nesithelekelelayo. La manani amnyama kwezi zibali zombini achaza ubungakanani bamanzi asetyenzisiweyo. Kuye kuthathwe la manani xa kubhalwa ityala onalo lamanzi. Kulo matshini uthelelekelelayo, amaqhezu eekhilolitha abhalwe kwezi wotshana zinechokoza elibomvu ukanti kwesi sibala ngokomthamo kujongwa phaya kula ndawo inamanani abomvu. La maqhezu abomvu akajongelwa manani okubala ityala, kuwo kujongwa ukuba akukho manzi avuzayo na nezinye iingxaki ezinokuba zikho.
Uvavanyo olulula lokukhangela ukuvuza kwamanzi phantsi omhlaba
Cela onke amalungu osapho akhe eme kancinci ukusebenzisa amanzi lo gama usenza olu vavanyo. Linda imizuzu engama - 30 emva kokuba kuyekiwe ukusetyenziswa kwamanzi phambi kokuba uqalise olu vavanyo. Qaphela ukuba kufuneka kungasetyenziswa manzi ngayo yonke iyure ethathwa kukwenza olu vavanyo.
Fumana isixhobo sakho sokulinganisa amanzi njengoko kuchaziwe phantsi kwesihloko esithi "Funda ukufunda imitha yakho yamanzi (p80).
Bhala phantsi oko kufundeka kwisixhobo sokulinganisa.
Jonga isixhobo sakho sokulinganisa amanzi ukubona ukuba ngaba amanzi ayahamba na kuso. Ukuba unesixhobo sokulinganisa amanzi esithelekelelayo uya kukwazi ukubona ukuba ivilana elibunkwenkwezi liyajikeleza na. Ukuba ivilana liyajikeleza, usenokuba unendawo evuzayo kwimibhobho yakho yamanzi.
Ukuba isixhobo sakho seso sibala ngokomthamo, amanani abomvu akwikona engasekunene yesibali sakho (arejistarisha isi-1/10 seelitha) akuva ngokukhawuleza ukuphuma kwamanzi yaye angakubonisa xa kukho ukuvuza okuthile ngokuthi akhawuleze aye kwinani elilandelayo. Abanye ooMasipala bayazitshixa izixhobo ezitsha zokulinganisa amanzi - ungabacela ukuba bakunike isitshixo saso. Kambe ke, kufuneka iqatshelwe into yokuba ezinye iimodeli zeemitha ezibala ngokomthamo zinamanani ama-3 endaweni yama-4 aboniswe emfanekisweni. Kwiimeko ezinjalo, ela nani libomvu lingasekunene lirejistarisha ngelitha nganye enyukayo yaye alikhawulezi ukuva amanzi adlulayo njengaleya inamanani amane erejistarisha isi-1/10 seelitha.
Ukuqinisekisa ukuba kukho ukuvuza kwamanzi, bhala phantsi oko ukufunde kwisixhobo sakho sokulinganisa amanzi kwiyure emva koko ubukufunde kuqala. Kubalulekile ukuba kube akukho mntu ukhe wasebenzisa amanzi endlwini ngeli thuba, okanye uvavanyo luya kuba lolungamkelekanga.
Thabatha oko ukufunde kuqala koko ukufunde okwesibini. Oku kuya kukuxelela ukuba angakanani na amanzi avuzayo ngeyure nganye.
Ukuba ufumana ukuvuza kwamanzi phantsi komhlaba
Biza umntu osebenza ngemibhobho yamanzi ukuba alungise oko kuvuza, cela ukuba ufakelwe imibhobho emelana nokudliwa ngumhlwa (umzekelo, ene- polyethylene ephezulu). Qaphela ukuba imibhobho ehambisa amanzi asuka kumbhobho omkhulu kamasipala kufuneka ingavalelwa okanye ifakwe phantsi kwemigangatho eyikonkriti njengoko kuchaziwe kwimithetho kamasipala.
Khumbula, iSixeko siya kulungisa nakuphi na ukuvuza kwamanzi okungaphandle komhlaba wakho, kwicala lebhunga lesixhobo sokulinganisa amanzi, ngaphandle kwentlawulo.
Izindlu zangasese
Umyinge wamanzi asetyenziswa yindlu yakho yangasese ungehliswa lula ngokulungiswa kakuhle nangeendlela ezilula zokongiwa kwamanzi. Imigqomo emidala yamanzi endlu yangasese ithwala phakathi kweelitha ezili- 9 nezili- 12 zamanzi. Imigqomo yangoku yamanzi endlu yangasese ithwala malunga neelitha ezi- 6 zamanzi. Ukuguqula indlu yakho yangasese ibe yileyo igungxula kaninzi (egungxula ingayeki xa umqheba usacinezelwe) okanye leyo igungxula kabini (egungxula ixesha elide negungxula ixesha elifutshane) kungakhokelela kukongiwa kwamanzi okufikelela kuma- 20% kwityala lakho lamanzi. Unako nokunciphisa umthamo womgqomo wamanzi wendlu yakho yangasese ngokufaka ibhotile okanye ingxowa eza kuthatha indawo yamanzi apha emgqomeni wamanzi wakho.
NgokoMthetho kaMasipala weSixeko waManzi omtsha umgqomo wamanzi endlu yangasese (ithoyilethi) kufuneka ungabi ngaphezu kwe-9,5 leelitha zamanzi ubukhulu (uMthetho kaMasipala waManzi iShedyuli 2 uLawulo loKusetyenziswa kwaManzi).
INCWADANA
Imigqomo yamanzi ashushu
Njengemigqomo yamanzi endlu yangasese, imigqomo yamanzi ashushu inombhojana othintela ukuphuphuma kwamanzi. Kuqhelekile ukuba amanzi athontsize kulo mbhojana (okanye idreyini) uxonyezelelwe kwivelufa eyandisiweyo yokunceda. Xa amanzi ashushu esanda, kukhutshwa amancinci kuwo ngalo mbhojana. Ukuthontsiza kumelwe ukuba kuyeke bakuba ubushushu bamanzi bumi ndawonye. Oku kuthontsiza kuqhelekileyo kungaqhuba iyure yonke nangaphezulu. Kungaphuma ukuya kwiilita ezi- 2 zamanzi kulo mbhojana wokuthintela ukuphuphuma ngosuku ngalunye. La manzi angaqokelelwa aphinde asetyenziswe kwizityalo zakho zesitiya!
Ukuba kukho ukuthontsiza okuqhubekayo okanye ukuhamba kwamanzi kumbhojana othintela ukuphuphuma okanye ivelufa eyandisiweyo yokunceda uze umyinge wamanzi aqokelelweyo apha ube ngaphezu kweelitha ezi- 2 ngemini, kukho ukuvuza kwamanzi. Ngenxa yobumbaxa yaye mhlawumbi nobunzima bokulungisa imigqomo yamanzi ashushu evuzayo, okona kungcono kukuba ubize umntu oqeqeshelwe ukusebenza ngemibhobho yamanzi ukuba akulungiselele le ngxaki.
Iimpompo
Umsonto ombaxa ungena kuzo zombini iimpompo ezilungiselelwe imisonto yesiqhelo ngokwesini sobukhomokazi naleyo yesobudoda. Noxa iimpompo ezininzi namhlanje zinemisonto yesiqhelo, impompo ezindala zingafuna amaqhoshana okungenisa umsonto ukuze kufakelwe lula iimveliso zokonga amanzi. Ziyafumaneka. Jonga ukuba lungakanani na uxinzelelo lwamanzi (kPa) olufunekayo ukuze ezi mveliso zisebenze ngokufanelekileyo. Ngokomthetho kamasipala omtsha, ukuphuma kwamanzi kuyo nayiphi na itephu yesinki yokuhlamba izandla akunakuba ngaphezulu kweelitha ezintandathu ngomzuzu (Shedyuli 2 yoMthetho kaMasipala waManzi, uLawulo lweMfuno eMandla yaManzi).
NgokoMthetho weSixeko waManzi wooMasipala ubuninzi bomyinge wamanzi aphuma kuyo nayiphi na impompo efakelwe kwisityana sokuhlamba izandla mawungabi ngaphezu kweelitha ezi- 6 ngomzuzu (uMthetho waManzi wooMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
Iqhoshana elingenisa umoya empompeni libiza malunga nama- R35.
INCWADANA
Ukulungisa impompo evuzayo NGEZIGABA EZILULA ezisixhenxe!
Impompo ethontsizayo idla ngokuxela ukuba kufuneka ufakele iqhoshana elitsha. Ukwenza oku:
Vala isiciko sombhobho omkhulu wamanzi (umbhobho omkhulu ongenisa amanzi endlwini yakho) uvule impompo ngokupheleleyo.
Jija ukhulule intsimbi esisangqa edibanise ezinye.
Fakela iqhoshana elitsha uze ubuyisele imortyisi. Qinisekisa ukuba unobukhulu obulungele impompo.
Phinda ubuyisele intsimbi esisangqa edibanise ezinye uze ujije ubuyisele isiciko.
Vala impompo, vula umbhobho ohambisa amanzi ngokucotha ujonge iindawo ezivuzayo kwakhona. Musa ukuyiqinisa kakhulu impompo njengoko iqhoshana elitsha lithambile yaye linokonakala.
Ukukhetha ngobulumko xa uthenga izinto zasekhaya ezintsha kungaba nefuthe elikhulu ekusetyenzisweni kwamanzi akho (nombane ngokunjalo). Khangela iimveliso ezonga amanzi nombane.
Oomashini bokuhlamba izitya basebenzisa malunga nama- 40 ukuya kuma- 75 eelitha zamanzi ngokuhlamba, kodwa oomashini abagqibelele ngakumbi bangasebenzisa kancinci kangange- 13 leelitha. Aba bangasebenzisa nombane ongaphantsi njengoko emancinci amanzi ekufuneka efudunyeziwe. Oomashini abaneempahla ezihlanjwa msinya (izitya ezingangcolanga kakhulu) okanye iimpahla ezimbalwa baya kunciphisa ukusetyenziswa kwamanzi ngama- 37% nokusetyenziswa kombane ngama- 29%.
Oomashini bokuhlamba iimpahla ngokwesiqhelo basebenzisa ama- 150 eelitha
Ukuhlamba
Oomashini bokuhlamba iimpahla abagqibelele ngakumbi basebenzisa amanzi amalunga nama- 30% ngaphantsi nama- 40% ukuya kuma- 50% umbane ngaphantsi. Khangela oomashini abasebenzisa phakathi kwama- 37 ukuya 45 eelitha zamanzi ngokuhlamba. Kwakhona, amanzi ashushu amancinci athetha ukuba kusetyenziswa umbane omncinci.
Qaphela, ukuba oomashini abonga amanzi baya kufuna isepha ejiye kakhulu okanye eninzi yaye ngaphandle kokuba kungasetyenziswa sepha zimbi, azikulungelanga ukusetyenziswa kwindlela yokusetyenziswa kwamanzi amdaka.
Iingcebiso jikelele
Oomashini abafakwa iimpahla ngaphambili umthetho wabo bagqibelele ngaphezu kwabo bayifakwa ngaphezulu (bonga amanzi nombane).
Nawuphi na umjikelo wokuhlamba kusetyeniswa iqondo lobushushu elibekwe ngaphezu kwama-
umosha umbane omninzi kakhulu.
Ukuhlamba okukhawulezayo nokuhlamba iimpahla ezimbalwa kokubini kunceda ekongeni amanzi xa kuhlanjwa iimpahla ezimbalwa.
Xa usebenzisa umatshini weempahla nowezitya mawugcwale ngumthwalo weempahla okanye wezitya.
Izitiya
Apho izindlu zinezitiya, ezi zitiya zidla ngokusebenzisa kangangama- 30 ukuya kuma- 50% awo onke amanzi asetyenziswa kwikhaya elo. La ngamanzi anyangiweyo, aselwayo (kudla imali ukuwahlambulula) yaye kufuneka sicinge ngobulumko xa sifuna ukuwasebenzisa ezitiyeni. Singagqibelela ngakumbi ngokunkcenkceshela ngamaxesha apholileyo emini, kusetyenziswa ukunkcenkceshela okuthontsizayo, ukusebenzisa izichumiso zendalo nokufaka isitroyi kwizitiya zethu. Ezinye izityalo ezilungele ukutyalwa eKapa (ebezisoloko zikho) azifuni kunkcenkceshelwa nakancinci, ngaphandle kwaxa zisakhula.
NgokoMthetho weSixeko omtsha wooMasipala waManzi izitiya azinakunkcenkceshelwa ngamanzi okusela, phakathi kweeyure 10:00 no 16:00. xa kusetyenziswa umbhobho wokunkcenkceshela ukunckenkcesheka isitiya ufakwe kwimpompo yamanzi aselwayo, kuya kufakelwa isixhobo sokulawula amanzi, kungafakwa nokuba sisitshizi ekupheleni kombhobho. (uMthetho waManzi wooMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
INCWADANA
Amanzi amdaka akasoloko ekhuselekile ukuba angasetyenziswa. Kufuneka wazi ukuba ungabeka esweni ngokhuseleko izinto ezingena emanzini ulawule le ndlela ngokukuko. Ngenxa yezizathu zempilo, musa ukusebenzisa amanzi amdaka ukunkcenkceshela imifuno yakho, amayeza okanye iziqhamo oneenjongo zokuzitya. Xa usebenzisa amanzi amdaka kwisitiya sakho, kubalulekile ukuba amathontsi amanzi abe makhulu yaye amanzi aphumele ezantsi ukuze anganabeli kwezinye iindawo amanzi amdaka. La manzi makangatshizwa kwingca yakho ngeentsuku ezinomoya. Kungcono ukuwasebenzisa kwakhona la manzi kusetyenziswa indlela etofayo ewagalela kanye kwiingcambu zezityalo amanzi. Indlela yokutofa amanzi engcono ngakumbi yileyo isebenzisa imibhobho ephantsi komhlaba. Sukugalela amanzi amdaka kwizinto eziwathumela kwiidreyini ezisesitalatweni ngoba oko kungangcolisa izixokelelwano zemibhobho yamanzi ezithumela amanzi kwimilambo nemithombo yethu.
Ezi ndlela ziyabiza kodwa ziyafumaneka eKapa. Ukufaka imibhobho yamanzi amdaka kumbaxa. Yenza uphando olunzulu ngale nkqubo yaye uqinisekise ukuba usebenzisa inkampani edumileyo.
Uvimba weCandelo lokuFakela: A- Z wokuSebenza ngoBuchule ngeMibhobho yaManzi kwiZakhiwo zoRhwebo nezaMakhaya, CSIR, 2003.
Zenza ntoni ezinye izixeko eMzantsi Afrika naphesheya ukonga amanzi?
Iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana ayiloluhlu lweentlobo nje kuphela, kodwa ngokulandelelana kolwalamano kuthungelwano oluxandileyo, nesisaqalayo ukulunakana, ndingathethi ke ngokuluqonda. Indawo nganye kolu thungelwano luxandileyo luya luphela kancinane xa inxalenye ethile yalo iba buthathaka okanye inyamalala.
Kubudlelwane bezityalo nezilwanyana kuqwalasela iintlobo, iimfuzo neendawo ezihlala kuzo, phakathi kwezinye izinto.
Iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo
Uhlobo lwento liqela lezinto eziphilileyo ezineempawu ezizodwa. Ngeentlobo ezohlukeneyo kuqwalaselwa inani, uhlobo nokwabiwa kweentlobo ezikwindawo ethile eziphila kuzo izityalo nezilwanyana. Okwangoku asikakwazi
Umthetho nonyanzeliso-mthetho olujongene nezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo
Kuza kuxhaswa indlela yokusebenza 'engafuni nkathazo' neza kukhuthazwa kusetyenziswa umthetho, unyanzeli-mthetho lwala maxesha kunye norhulumente ozinikeleyo.
Ulwazi ngezilwanyana nezityalo ezohlukenyeo nenkqubo yokukhangela
Inkqubo eqhubekayo yolwazi nokukhangela iza kuxhasa ukwenziwa kwezigqibo ezifanelekileyo nolawulo ngokuphathelele kwizityalo nezilwanyana ezohlukeneyo nophuhliso oluzinzileyo.
Imfundo nolwazi ngezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo
Ezi zicwangciso-qhinga sithembele ekubeni kuthengwe ze kufunyanwe ubunini bezityalo nezilwanyana ngabantu baseKapa kunye nokwabelana ngoxanduva phakathi korhulumente wamakhaya nabahlali abanolwazi ngemeko-bume esingqongileyo baseKapa ngokuphathelele kwimicimbi yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo ukuze kwabelwane ngokufanelekileyo, kulawulwe yaye sibe noxanduva ngentsebenziswano lwemithombo yezityalo nezilwanyana ezohlukenyo ezikhethekileyo zeSixeko.
Iindlela zokoyisa izityalo ezingeyonzalelwane yalapha
Oku kuphidwe kabini nesiqingatha kwi-GDP yase-Afrika idityanisiwe. Emva kokonakaliswa kwendawo yokuhlala ngabantu, izityalo nezilwanyana ezonakalisayo zingunobangela wesibini omkhulu wokubhanga kwezityalo nezilwanyana ezithile kwihlabathi.
Izityalo ezingeyonzalelwane yalapha ezonakalisayo zitshabalalisa amandla okuvelisa omhlaba. Uhlobo lwezityalo eziziintyantyambo zaseKapa zinamandla amancinane okuxhathisa kunezityalo ezonakalisayo ezineziqu ezikhulu yaye zisebenzisa amanzi amancinane. Izityalo ezingeyonzalelwane yalapha ezonakalisayo zinamandla okuvutha angaphezu kwezalapha nto leyo ekhokelela kwimililo engacimekiyo etshabalalisa amathambeka eentaba zeSixeko sethu ngokuphindelela okoyikisayo. Izityalo ezonakalisayo zinamandla okuvutha ngobushushu bamatyeli ali-10 kunezityalo eziyinzalelwane yalapha, zitshabalalisa imbewu yeentyantyambo egcinwe emhlabeni, okanye ezilungiselelwe ukumelana nemililo engatshisi kangako. Ezazo iingcambu ziyamelana nomlilo, nangona kunjalo, kangangokuba izityalo ezingeyonzalelwane yalapha zidla ngokuntshula zomelele ngaphezu kwangaphambili kumhlaba osandula ukutsha.
ISixeko sizama ukufikelela kwikamva leSixeko elingenazityalo nazilwanyana zonakalisayo. Ngokwenza njalo, siza kusebenzisana namanye amaphulo nemibutho, efana neNkqubo ephumelele ibhaso engokuSebenzela aManzi, nekhokelwa liSebe leMicimbi yaManzi naMahlathi, ngokunjalo neNkqubo ejongene nokuSuswa kweZityalo ezingeyoNzalelwane yalapha kwiPaka ekwiNtaba yeTafile.
INkqubo engokuSebenzela aManzi yasekwa ngo-1995 ngeenzame zokoyisa ingxaki yezityalo ezonakalisayo
Ulondolozo lweNdalo kummandla we-Cape Flats yintsebenziswano eyodwa phakathi kweSixeko saseKapa, iZiko leSizwe elijongene neZityalo neZilwanyana ezoHlukeneyo kuMzantsi Afrika, iNgxowa-mali yeNtaba yeTafile (WWF-SA) kunye noMbutho wobuNzululwazi ngeZityalo woMzantsi Afrika, omanyene Nombutho weNtshukumo yoLuntu lweKapa nokuSingqongileyo (C.A.P.E). Injongo yale projekthi kukuziqhelisa ngokufanelekileyo ulawulo oluzinzileyo lwemimandla yolondolozo lwendalo ngendlela enenzuzo kwiindawo zentlalo ezingqongileyo, ngokukodwa kwiindawo apho ingeniso iphantsi yaye neemeko zentlalo zingaphucukanga.
Umbutho woLondolozo lweNdalo kummandla we-Cape Flats uxhase iinkqubo ekwaphuhliswa kuzo amaphulo okusingqongileyo engingqi kunye nabathathi-nxaxheba abanempembelelo emandla kumaphulo okusingqongileyo engingqi kunye nolwazi olufanelekileyo loluntu lwengingqi. Kwanyuswa ingxowa kulungiselelwa ukuqesha nokuqeqesha abalondolozo abatsha bendalo abaza kwenza umsebenzi wolawulo lolondolozo kwiindawo ezinezityalo zolingo. Umbutho woLondolozo lweNdalo awuloziko ngokunokwawo, kodwa yiprojekthi encedisa ukuqalisa imisebenzi. ISixeko sihleli sinoxanduva solawulo lwemihla ngemihla lweziza yaye iqela lolondolozo lwendalo liphethwe ngabalawuli bemisebenzi kwiSixeko.
Kwamiselwa iindlela ezintsha zolawulo lolondolozo lwendalo - ngentsebenziswano emandla phakathi kweqela lolondolozo noluntu. Kwagxilwa ingakumbi kuthatho-nxaxheba loLuntu ngokusebenza, kunokusebenzisa imibutho yenkxaso, ngokunjalo neentshukumo ezincinane ezikhokelela kwiiprojekthi ezinkulu. Umzekelo, umnqweno wokufumana ulutsha lwengingqi lizibandakanye ekugadeni iintaka kwisiza ezinye kwajongwana nako ekuqaleni ngokusindleka imiboniso yezikhalo zeentaka njengenxalenye yenkqubo yeeholide zezikolo. Amalungu olutsha amabini azimasa le projekthi abonisa umdla kungoku nje aqeqeshwa njengamagosa agada iintaka. Umbuzo owenziwa yititshala yengingqi ngolwazi lokusingqongileyo wakhokelela kuphuhliso loqeqesho olwenziwa rhoqo ngekota kummandla woLondolozo lweNdalo eCape Flats, intsebenziswano phakathi kwale projekthi neNkqubo ejongene neMfundo ngokuSingqongileyo yeZikolo ebandakanya abafundi abavela kummandla we-Cape Flats abali-100 behamba uhambo olude oluya kummandla we-Wolfgat, umyezo wezityalo neentyantyambo ePhilippi ukuya kwiPaka yeNdawo eManzi i-Edith Stephens. Apha endleleni bafunda ngemeko-bume yendalo nezinto ezisingqongileyo ezenziweyo zeSixeko sabo, ngaxeshanye bephuhlisa izakhono zobunkokeli nezokusebenza ngokwamaqela.
Umceli-mngeni wombutho wolondolozo lweNdalo kummandla we-Cape Flats kukuguqula iintshukumo ezincinane zibe ziinkqubo eziqhubekayo ezisebenza ngokuzimela. Umzekelo, kwinkqubo yeeNgquzu eMacassar umceli-mngeni kukuguqula le nkqubo ibe 'yeyeentsuku ezikhuselekileyo', nalapho amakhulu-khulu abafundi betyelela ezi ngquzu ukuya kwenza imisetyenzana yabo yemfundo ngokusingqongileyo, 'kwiindawo ezikhuselekileyo', nalapho kukhuselekile kumaqela amancinane ukuba ahambe engakhokelwa, ze ekugqibeleni ziguqulelwe 'kwimpahla ekhuselekileyo yezoqoqosho nelinye ixabiso' nezitsala umdla wabakhenkethi nabantu balapha ukuba batyelele le ndawo.
ngokulumkileyo i-oli esetyenzisiweyo ingasiwa kuyo nayiphi na igaraji/isikhululo senkonzo yezithuthi nalapho iza kuqokelelwa ze irisayiklishwe ngabe-Rose Foundation - jonga icandelo leNkunkuma. Ezi zinto mazingalahlwa kwimingxuma yamanzi amdaka okanye esitalatweni. Nayiphi na imichiza elahlwe kumngxuma wamanzi amdaka nakumsele wamanzi esitshi ziphelela empilweni yethu, kumachweba nakwiilwandle, zibulala yaye zitshabalalise izityalo nezilwanyana.
Gcina ubumelwane bakho bucocekile yaye kungekho ngozi kokusingqongileyo
Inkunkuma yasegadini, yasendlini neyezakhiwo kufuneka isiwe kwiziko lengingqi ekulahlwa kulo iNkunkuma ePahthekayo (jonga icandelo leNkunkuma). Ukulahla inkunkuma enjalo emadlelweni yenye yeendlela ezininzi ekonakaliswa ngayo imimandla yethu yendalo. Amaqhekeza amatye okwakha angacumza izityalo zendalo. Inkunkuma yasegadini inento eyonakalisayo yezityalo, efana nengca iKikuyu, nethi itshabalalisa idlelo. Kubaluleke kakhulu ukuba singashiyi, okanye nilahle, iiglasi ezophukileyo edlelweni. Oku kungenza ukuba ubushushu bugxile ndaweninye nto leyo ekhokelela kwimililo.
Ukulahla inkunkuma edlelweni, okanye nakuyiphi na indawo evulekileyo lulwaphulo-mthetho. Ukuba uthe wabona nabani na elahla inkunkuma, nceda uqhagamshelane namaPolisa eNqila kule nombolo: 596 1999 ukuxela eso senzo.
Naliphi na iphepha, iplastiki okanye inkunkuma elahlwe esitalatweni, emhlabeni okanye naphi na apho kungeyondawo yokulahla inkunkuma ibizwa ngokuba 'kukungcolisa'. Yonke inkunkuma ephelela kwimimandla yendalo, ngokukodwa iplastiki, iyingozi kakhulu kwizilwanyana. Iindawo ezininzi zokutywina zihlala ziseplastikini zijijele iintamo zezilwanyana, nto leyo esika izikhumba zazo zizibulale. Isixeko sinikezela ngenkonzo yokuthuthwa kwenkunkuma kuzo zonke iindlu. Yisebenzise le nkonzo ukuthutha nayiphi na inkunkuma ongenakho ukuyisebenzisa kwakhona/ukuyirisayiklisha!
Ungaqhubi isithuthi sakho okanye itraki ngaselunxwemeni (qaphela ukuba iMiqathango elawula ukuSetyenziswa kweZithuthi ngaPhandle kwendlela iyakuthintela oku ngaphandle kokuba ukhululiwe okanye unemvume eyodwa), okanye kwimimandla yendalo. Ukuba unesithuthuthu ibhayisikili emavili mane, yikhwele kuphela kwiindawo ezimiselwe oko ngokufanelekileyo nezibekelwe bucala ukwenza oku.
Ukulawula ihlabathi lethu lendalo luxanduva lomntu wonke yaye umsebenzi omkhulu wenziwa ngokuzithandela kungajongwanga nzuzo. Ngeli xesha oku kunganiki nzuzo yamali, kukho inzuzo enkulu kubantu abazibandakanya namaqela okuzinikela kokusingqongileyo. Umsebenzi onjalo ukukhuthaza ukuba uphume wonwabele indalo yethu elilifa yokusingqongileyo. Ngumsebenzi wentlalo owakha ubuntu. Lo msebenzi wokuzinikela ukhuthazwa ngakumbi nguMongameli Mbeki.
Ulondolozo lwendalo luluntu
Ummandla wolondolozo lwendalo iHarmony Flats Nature Reserve sisiza esincinane esingaphantsi kwee-akile ezili-10, nangona kunjalo, sihlala kwiindidi ezohlukeneyo zezityalo ezikhethekileyo ezifana nezitswele, ezinye zinqabile kakhulu. Esi siza sikummandla we-Strand, yaye singqongwe ziindawo zentlalo ezihlelekileyo ezingenandlela yakufikelela kwimithombo. Kusetyenziswa iprojekthi Cape Flats Nature kwasekwa iqela elisebenzayo loluntu iHarmony Flats Nature Reserve ngo-2003. Eli qela lokuzinikela liqhuba amaphulo okwazisa ngemililo kwizindlu ngezindlu namaphulo olwazi jikelele ngalo mmandla wolondolozo lwendalo. Abahlali ngoku bangabacimi-mlilo abazinikeleyo. Iqela elisebenzayo lisuse izityalo ezingeyonzalelwane yalapha, uthintelo lokhukhuliseko yaye laphuhlisa iindlela zokwenza lo mmandla ube ngokhuselekileyo yaye ulawulwe ngokufanelekileyo ukuze abantwana badlale yaye bafunde nto kuwo. Kule minyaka imbalwa idlulileyo eli qela likhokele inkqubo yezemfundo ngokusingqongileyo ngeVeki yokuTyalwa kweMithi, likhokela abafundi abangama-400 kulo mmandla wolondolozo, libazisa ngezityalo ezikhethekileyo yaye bechazelwa nangembali yonxulumano loluntu nommandla wendalo obukekayo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO NEZIBONELELO EZIKHOYO
Amathala oLondolozo lweNdalo neMimandla yeNdalo
Iiyure: 07:00 - 19:00
Isithuthi: Iteksi
Imfundo ngokusiNgqongileyo: Uyifumana xa ucele phambi kokuba uze
Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi
Izinto ezikhoyo: Iindawo zepikniki, iindawo zokoja, ukunyuka intaba, iindawo zokutyibiliza kumaza olwandle, ukubukela iintaka, ukubukela iminenga, ukuloba (kufuneka imvume), izinto ezenziwa ngamaqela 'Abahlobo' qho ngenyanga Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iziko leMfundo ngokusiNgqongileyo ngoMmandla woloNdolozo waseBlaauwberg nceda ubhukishe Indawo yokulala: Ayikho Qhagamshelana: Ifowuni nefeksi 021 554 0957, imeyili bca@capetown.gov.za
Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi Izinto ezikhoyo: Iipikniki, ukubukela iintaka, iindawo zokuhamba-hamba ngenyawo ekulula ukuba kuqhutywe nezitulo zabakhubazekileyo kuzo
Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iziko leMfundo ngokusiNgqongileyo laseBrackenfell
Indawo yokulala: Ayikho
INCWADANA
Isithuthi: Iteksi
Iiyure: Wenza amalungiselelo xa ufuna ukutyelela Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi Izinto ezikhoyo: Ukuhamba-hamba; ulawulo lwezityalo ezingaqhelekanga Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho Uqhagamshelwano: Ifowuni 700 1843; imeyili: mayaS@goldcircle.co.za
INCWADANA
Iiyure: Wenza amalungiselelo xa ufuna ukutyelela
Amangeno: Akakho
Isithuthi: Iteksi
Izinto ezikhoyo: Indawo yepikniki Ukuhamba-hamba
Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho
Iiyure: Azikho Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi, ibhasi okanye uloliwe Izinto ezikhoyo: Iintyatyambo zasentwasahlobo, imizila yembali yepikniki, ukunkcunkca, ukukhwela ibhayisikile, ukuhambisa inja Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho Uqhagamshelwano: Ifowuni 700 1843; imeyili: mayaS@goldcircle.co.za
Amangeno: Abadala R6,00; Abantwana (abaneminyaka emi-3 ukuya kweli-13) R3.00; amaxhego namaxhegwazana R4.00; iimvume zokuloba zamihla le kwabadala yi-R30.00 ze kubantwana ibe yi-R10.00
INCWADANA
Uqhagamshelwano: ifowuni 970 3097
Iiyure: Azikho Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi, ibhasi Izinto ezikhoyo: Imigxobhozo eneentyatyambo ezinika umdla, amasele neentaka Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho Uqhagamshelwano: ifowuni 970 3097
Iingquzu zentlabathi ezixhasa isityalo iCape Flats Dune Strandveld. Iiyure: 07:30 - 16:00 (ngeentsuku zeveki); ayivuli ngeempelaveki Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi Izinto ezikhoyo: Ukwenza ipikniki, ukuloba ukuloba kwiindawo ezilungiselwe oko ezingaselwandle (kufuneka imvume); iintaka zonxweme, ukudada Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iinkqubo zemfundo ezibonelelwa ngamaziko angaphandle
Lo mgxobhozo uxhasa iintlobo-ntlobo zeentaka. Iiyure: 07:30 - 19:30 Ehlotyeni, Iintsuku ezisi-7
ngeveki; 07:30 - 18:00 Ebusika, Iintsuku ezisi-7 ngeveki Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi Izinto ezikhoyo: Ukwenza ipikniki, ukuloba Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iziko leMfundo
INCWADANA
Iiyure: Azikho Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi, ibhasi Izinto ezikhoyo: Ukuhamba-hamba, ukubukela iintaka
Ukufunda le ncwadi kuza kukunceda ukuba
Wonge imali ngokuthi ulawule ikhaya lakho ngendlela eyiyo.
Uphucule ukhuseleko ekhaya.
Ukuqonda imiba ebalulekileyo yokusingqongileyo esijongene nayo xa sisonke.
Ukuqonda imirhumo yeSixeko.
Ukwazi ukuba mawuye phi xa ufuna uncedo okanye iingcebiso ngeenkonzo zeSixeko.
Ukuzama obunye ubuchwepheshe obufana nezishushubezi zamanzi ezisebenza ngelanga.
Ukutyebisa ulwazi lwakho nokonwabela amathala endalo akwimimandla yethu.
Ufunde ukulungisa into evuzayo, ukutshintsha iglowubhu yesibane, ukufakela isilingi, ukujika inkunkuma yakho ibe ngumgquba kunye nezinye izinto ezincinci eziya kukunceda ukuba uphile ngokukhuselekileyo, ulondoloze okusingqongileyo kunye nemali yakho.
